Para achar palavras e expressões na página, tecle Ctrl+F.
Cenário: Dia de eleições políticas. É o interior
de uma escola que funciona como balotejo
(colégio eleitoral).
Personagens:
- Rita — mulher filha do Candomblé, de vestido leve e colares de contas.
- Honorato — homem com a camisa
da seleção brasileira.
- Ivana — mulher evangélica, com a Bíblia na mão; quer votar cedo para poder pregar até á noite. Cética com promessas de políticos, mas fiel ao seu voto.
- Klaŭdio — homem de
terno; político veterano, candidato a deputado, que circula entre os
eleitores apertando mãos.
- Marta — mesária
(balotoficistino) do local, dona da voz que organiza a fila e resolve as
dúvidas.
1. Apuração → Voĉkalkulado
2. Boca de urna → Tujpostbalota
enketo (pesquisa feita na saída da votação)
3. Campanha → Kampanjo
4. Candidato → Kandidato
5. Colégio eleitoral → Balotejo;
balotloko
6. Coligação → Koalicio
7. Debate → Debato
8. Democracia → Demokratio
9. Deputado → Deputito
10. Deputado estadual → Ŝtata Deputito
11. Deputado federal → Federacia
Deputito
12. Direita → Dekstro
13. Direitista → Dekstrulo
14. Eleição → Elekto;
elektado
15. Eleitor → Balotanto;
elektanto
16. Esquerda → Maldekstro
17. Esquerdista → Maldekstrulo
18. Governador → Guberniestro;
ŝtatestro
19. Governo → Registaro
20. Indecisos → Nedecidintoj (ou nedecidemaj
balotantoj, “eleitores indecisos”)
21. Justiça eleitoral → Balota/Elektada
Justico
22. Justificar ausência
→ Pravigi foreston
23. Mandato → Mandato
24. Mesário → Balotoficisto
25. Partido → Partio
26. Pesquisa (eleitoral)
→ Enketo
27. Prefeito → Urbestro;
prefekto
28. Presidente → Prezidanto;
prezidento; landestro
29. Primeiro turno → Unua
balotraŭndo (primeiro turno de votação)
30. Propaganda de boca
de urna → Balotloka propagando
31. Resultado → Rezulto
32. Seção eleitoral → Balotĉambro;
(balot)sekcio
33. Segundo turno → Dua balotraŭndo (segundo turno de
votação)
34. Senado → Senato
35. Senador → Senatano
36. Terminal de votação
→ Balot-terminalo; (elektronika) urno/balotujo
37. Urna → Balotujo; urno
38. Voto → Voĉdono; baloto
39. Voto em branco → Blanka voĉdono
40. Voto nulo → Nula voĉdono
41. Voto secreto e
intransferível → Sekreta kaj netransdonebla voĉdono
42. Panfleto (santinho) → Flugfolio
Para a bateria de exercícios desta semana 1 da aula 6 introduzimos mais uma pequena história em quadrinhos, conforme visto em epígrafe, ambientada em um ambiente eleitoral, com nomes apropriados, KI-perguntas nominativas e acusativas, uma visão ampla sobre mais algumas partículas e um panorama revisional sobre preposições, conjunções, tempos verbais, correlativos e afixos em geral.
Mais Partículas e Outras Expressões Reforçativas do Esperanto
‘LA’ definindo unicidade
O artigo LA serve para definir algo que é único, ou algo considerado único, ou que representa toda a sua espécie.
La suno leviĝas super la maro. — O sol se ergue sobre o mar. (sol e mar são únicos para nós)
La baleno estas la plej granda animalo de la maro. — A baleia é o maior animal do mar. (representa toda a sua espécie)
‘LA’ para coisa já mencionada ou conhecida
Se algo já foi mencionado antes, ou é de conhecimento de todos, usa-se LA antes do nome dessa coisa.
Mi aĉetis novan ĉapelon. La ĉapelo estas blua. — Comprei um chapéu novo. O chapéu é azul.
‘LA’ indiretamente antes de nomes próprios
Embora LA não preceda nomes próprios, há uma exceção: quando há um epíteto antes do nome próprio.
La bona Zamenhof kreis belan lingvon. — O bom Zamenhof criou uma bela língua.
Ni vojaĝos tra Brazilo, la vasta Brazilo. — Viajaremos pelo Brasil, o vasto Brasil.
LA MIA
Não se usa artigo antes de possessivos — exceto quando o possessivo aparece sozinho, sem o objeto possuído.
— Mia domo estas malgranda.
— La mia estas ankoraŭ pli malgranda. — Minha casa é pequena.
— A minha é ainda menor.
TIO ESTAS
Usa-se antes de uma frase que explica, com outras palavras, a frase anterior — geralmente entre vírgulas.
Ŝi estas vegetaranino, tio estas, ŝi neniam manĝas viandon. — Ela é vegetariana, isto é, nunca come carne.
ĜIS POST
Refere-se a algo que vai durar até depois da ocorrência de outro evento.
La festo daŭros ĝis post la sunleviĝo. — A festa durará até depois do nascer do sol.
DE ANTAŬ
Traz a ideia de que algo acontece, ou vinha acontecendo desde um tempo anterior a um momento definido.
Li laboras en tiu banko de antaŭ 20 — Ele trabalha naquele banco desde antes de 2015.
DE POST e DEPOST
DE POST: algo que ocorre ou começou a ocorrer a qualquer momento depois de um evento.
De post la tempesto, la tuta vilaĝo restis sen kurento. — Depois da tempestade, a aldeia inteira ficou sem eletricidade.
DEPOST: ressalta que algo começou exatamente junto com o início do evento.
Depost la naskiĝo de sia filino, li fariĝis pli pacienca. — Desde o (a partir do) nascimento da filha, ele se tornou mais paciente.
MEZE DE
Dá a ideia de que algo está no meio de, em, ou entre duas ou mais coisas (sem precisão geométrica).
La skulptaĵo staras meze de la placo (aŭ: meze en la placo, meze inter la du fontanoj). — A escultura está no meio da praça (ou: no meio da praça, no meio entre os dois chafarizes).
KELKA, KELKAJ, KELKE DA
KELK- contém a noção de quantidade imprecisa, porém pequena, ou de tempo curto.
Post kelka hezito, li legis kelkajn paĝojn kaj trinkis kelke da gutoj da kafo. — Depois de alguma hesitação, ele leu algumas páginas e bebeu algumas gotas de café. (A preposição DA é usada no geral em medidas.)
PLUS e MINUS
PLUS indica adição; MINUS indica subtração.
Dudek plus kvin estas dudek kvin. — Vinte mais cinco são vinte e cinco.
Tridek minus dek estas dudek. — Trinta menos dez são vinte.
TIEN KAJ REEN
Alude a alguém que vai e volta a diversos lugares, sem propósito, ao léu.
La nervoza patro promenis tien kaj reen antaŭ la akuŝ-hospitalo. — O pai nervoso passeava de um lado para outro diante da porta da maternidade.
ĜUSTE
Significa sem erro, exatamente; também “precisamente”, “bem no meio em/sobre/entre”.
Ĝuste tiam, la trajno alvenis ĝuste meze de la ponto. — Justamente então, o trem chegou bem no meio da ponte.
IU e UNU
IU fala de algo indefinido; UNU refere-se a algo individual, sozinho.
Iu frapis la pordon kaj lasis sub ĝi unu leteron. — Alguém bateu na porta e deixou sob ela uma (uma só) carta.
PLI OL IAM
Transmite a ideia do que acontece de forma mais intensa do que nunca antes.
Post la malsaniĝo, ŝi ĝojas pri la vivo pli ol iam. — Depois da doença, ela se alegra com a vida mais do que nunca.
DISDE
Mostra com maior precisão a separação entre duas coisas.
Ŝi apartigis la blankajn kubojn disde la nigrajn. — Ela separou os cubos brancos dos negros.
La rivero dividas nian urbon disde la najbara. — O rio separa nossa cidade da vizinha.
PERE DE
Locução prepositiva com sentido de instrumentalidade geral, não com as mãos — usa-se quando a mediação não é tão notável.
Ŝi lernis Esperanton pere de interretaj kursoj. — Ela aprendeu o Esperanto por meio de cursos da internet.
EXERCÍCIOS DA SEMANA 1 DA AULA 6
Responda às primeiras dez questões abaixo (do tago 1) relacionadas ao diálogo descrito na HQ acima, bem como a perguntas avulsas relativas à eleição. Nos demais dias da semana, responda às outras dezenas. Vamos montar uma bateria progressiva de perguntas e respostas em Esperanto, baseada exclusivamente na historinha acima, privilegiando KI-demandoj, respostas completas e o vocabulário eleitoral apresentado, além de prática das partículas.
TAGO 1
1. Kio
leviĝis ĝuste tiam, kiam Rita alvenis al la balotejo?
2. Kion
la balotantoj elektos en tiu tago?
3. Kia
la balottago estis por la demokratio?
4. Kio
staris en la angulo de la
lerneja salono?
5. Kiom
da balotantoj jam venis al la balotejo? Ĉu multaj, aŭ malmultaj?
6. Kie
la balotujoj staris?
7. De
antaŭ kiom da jaroj Honorato jam balotadas?
8. Kion
la granda afiŝo anoncis al la homamaso?
9. Kie
voĉdonas la plej multaj brazilanoj — en lernejoj, en fabrikoj, aŭ en butikoj?
10. Kio
gravas pli por vi: ĉu la persono de la kandidato, aŭ lia partio? Aŭ lia ideologio?
TAGO 2
11. Kie
troviĝis la balotĉambro de Ivana?
12. Kian
demandon Ivana faris al la balotoficistino?
13. Kial
Ivana deziris voĉdoni frue?
14. Kion
Ivana faros ĝis post la 6-a vespere?
15. Kie
Ivana predikos?
16. Kian
homamason Honorato ne vidis de antaŭ dudek jaroj?
17. Kie
la balotoficistino Marta laboris en tiu mateno?
18. Kiom
da balotantoj Marta jam kalkulis?
19. Kiam
oni devas pravigi foreston de la balotado?
20. Kiun
dokumenton oni montras al la balotoficisto, antaŭ ol voĉdoni?
TAGO 3
21. Kiu
ree kandidatiĝis kaj faras ĉe-balotejan propagandon?
22. Kiel
la afabla kandidato salutis la balotantojn?
23. Kion
la kampanjo de Klaŭdio disdonis inter la homoj?
24. Kiujn
aĵojn la kampanjo disdonis kaj kion ĝi ankoraŭ promesis?
25. Kian
kvanton oni komprenas per “kelke da karamelbombonoj” — malgrandan aŭ grandan?
26. Kie
Klaŭdio staris, kiam li disdonis la flugfoliojn?
27. Kiaj
la promesoj de kampanjaj kandidatoj kutime estas — grandaj aŭ realaj?
28. Kiu
homo meritis la epiteton “la afabla”, laŭ lia propra parolo?
29. Kion vi pensas — kiun celon havas la karamelbombonoj de kampanjoj?
30. Kial oni ne rajtas fari balotlokan (ĉe-balotejan) propagandon?
TAGO 4
31. Kiu
demandis al Klaŭdio, kiu li estas?
32. Kion
Honorato deziris scii pri la kandidato?
33. Kiuj
promesoj Honorato nomis dubendaj?
34. Kiu
persono diris al Ivana, ke Klaŭdio estas honesta — iu najbaro, aŭ unu specifa
amiko?
35. Kiun
kandidaton la nedecidintoj povos kredi?
36. Kies
programo estis “la mia”, laŭ la frazo de Klaŭdio?
37. Kion
la vortoj “laboro kaj paco por ĉiuj” promesis?
38. Kie
Rita estis dum la pridemandado al la kandidato?
39. Kiel, portugale, nomiĝas la propagando farata apud aŭ ĉe la balotloko (aŭ balotejo)?
40. Kiuj
rajtas fari kampanjon ĝuste apud la balotujo?
TAGO 5
41. Kiujn
projektojn Klaŭdio promesis plenumi dum sia mandato?
42. Kies
mandato finiĝos en tiu vespero?
43. Kiam
la malnova mandato finiĝos?
44. Kiajn
novaĵojn la kandidato anoncis por la kvartalo?
45. Kiom
da bonaj novaĵoj la kandidato nomis?
46. Kion
li klarigis per la esprimo “tio estas”?
47. Kiu
el la amikoj faris la demandon pri la projektoj?
48. Kie
la nova lernejo staros laŭ la promeso?
49. Kiom
da jaroj daŭras la mandato de prezidanto en Brazilo?
50. Kie
oni devas voĉdoni — en la balotĉambro de proksimeco, aŭ kie ajn, aŭ en tiu, en kiu li estas registrita?
TAGO 6
51. Kia
la partio de Klaŭdio estas — dekstra aŭ maldekstra?
52. Kie
la partio de Klaŭdio staras: sur la dekstro aŭ sur la maldekstro?
53. Kiajn
aliancanojn ĝia koalicio havas?
54. Kiujn
flankojn la partio gastigas, laŭ la kandidato?
55. Kio
kreskis depost la venko en la unua balotraŭndo?
56. Kiun
balotraŭndon Klaŭdio venkis?
57. Kial
la espero de la kandidato nur kreskis?
58. Kiel
la vortoj “de post” kaj “depost” diferencas?
59. Kiaj
partioj kutimas formarigi koaliciojn?
60. Kial
kelkaj elektantoj voĉdonas en la dua balotraŭndo por la “pli malgranda
malamiko”?
TAGO 7
61. Kial
tiuj homoj promenis tien kaj reen?
62. Kiam
la voĉkalkulado komenciĝos — ĝuste je kioma horo?
63. Kio
okazos de post la fermo de la balotĉambro?
64. Kiom
da validaj voĉdonoj havos la partio, se ĝi ricevos okdek plus
dudek, minus dek blankaj?
65. Kion
ni bezonas pli ol iam, laŭ la vortoj de Rita?
66. Kio
estas sekreta kaj netransdonebla en la balotejo?
67. Kio
diferenciĝas disde la nula voĉdono?
68. Kiel
la Balota Justico protektas la balotantojn — ĉu pere de klaraj
reguloj?
69. Kie
oni faras la tujpostbalotan enketon, kaj kiam?
70. Kiel
la sekreto protektas la liberan voĉdonon?
Previsão da próxima aula: 31/10/26
