REFERÊNCIAS: ESPERANTO PORTUGUÊS PORTUGALA DICIONÁRIO VORTARO GLOSSÁRIO GLOSARO TERMINARO TRADUZIR
ABATER (Fazer cair,
lançar por terra, derrubar; Fazer descer;
abaixar.) = FALIGI; PLANKENĴETI;
MALSUPRENIRIGI; MALSUPRENIGI; MALLEVI; SUBIGI
ACHACHAIRU (Ou mangostão boliviano, (em latim, Garcinia humilis): Fruta exótica originária da Bolívia, que se destaca pelo sabor agridoce, polpa branca suculenta e casca alaranjada firme, sendo cultivada em regiões como a Amazônia e o Sudeste brasileiro, sendo também rica em vitamina C, potássio e antioxidantes, e sendo consumido in natura, em sucos e sorvetes. // Ekzotika frukto origininta en Bolivio, kiu elstaras pro la dolĉamara gusto, suka blanka pulpo kaj firma oranĝkolora ŝelo, estante kultivata en regionoj kiel Amazonio kaj la brazila Sudorienta regiono, estante ankaŭ riĉa je vitamino C, kalio kaj antioksidantoj, kaj estante konsumata in natura, en sukoj kaj ŝorbetoj.) = AĈAĈARIO
AGROINTELIGÊNCIA
(Uso de dados, IA e sensores para otimizar a produção agrícola. // Uzo de datumoj,
artefarita intelekto kaj sentiloj por optimumigi agrikulturan produktadon.) = AGROINTELIGENTECO; AGROINTELEKT(EC)O
ALGORITMO EXPLICÁVEL
(Sistema de IA cujas decisões podem ser compreendidas e auditadas por humanos.
// Artefarit-intelekta sistemo, kies decidoj povas esti komprenataj kaj
kontrolataj de homoj.) = KLARMONTRA / HOMKOMPRENIGA / HOMKONTROLA ALGORITMO
ALIENÍGENA
BIOLUMINESCENTE (Hipótese de vida extraterrestre que emite luz própria. // Hipotezo pri
ekstertera vivulo, kiu elsendas propran lumon.) = BIOLUMINESKA
EKSTERTERANO
AMBIÊNCIA SONORA
(Projeto ou curadoria de som para criar uma atmosfera específica em um espaço.
// Projekto aŭ prizorgado de sono por krei specifan atmosferon en spaco.) = MEDIA / SPACA
SONECO
ANARCOCAPITALISMO
DIGITAL (Ideologia que defende a substituição do Estado por contratos e
criptomoedas. // Ideologio, kiu defendas la anstataŭigon de la ŝtato per
kontraktoj kaj kriptomonoj.) = CIFERECA ANARKOKAPITALISMO
ANTI-HASHTAG (Marca
ou símbolo pré-fixado para excluir ou não mostrar palavra em busca por algoritmos. // Signo aŭ
simbolo ĉe-fiksita por ekskludi aŭ neaperigi vorton en serĉo per algoritmoj.) = NESERĈIGA SIGNO
APAGAMENTO
ALGORÍTMICO (Tendência de algoritmos de internet de suprimir ou não mostrar conteúdos de
certas culturas ou grupos. // Tendenco de interretaj algoritmoj eligi aŭ malmontri enhavojn de certaj kulturoj aŭ grupoj.) = ALGORITMA
FORVIŜO / NEVIDEBLIGO
APPSICOLOGIA (Ramo
da psicologia que estuda a interação humano-aplicativo e seus impactos mentais.
// Fako de la psikologio, kiu studas la hom-aplikaĵan interagadon kaj ĝiajn
mensajn efikojn.) = APOPSIKOLOGIO
ARQUITETURA DE DADOS
(Estruturação, organização e gestão dos ativos de dados de uma organização. // Strukturigo,
organizado kaj administrado de la datenhavoj de organizo.) = DATUMARKITEKTURO
ASTROECONOMIA
(Estudo dos sistemas e modelos econômicos aplicáveis à colonização espacial. //
Studo de la ekonomiaj sistemoj kaj modeloj aplikeblaj al la Spaca koloniado.) = ASTROEKONOMIKO
AUDIODESCRIÇÃO
GERADA POR IA (Descrição automática de cenas visuais em conteúdo audiovisual,
criada por inteligência artificial. // Aŭtomata priskribo de vidaj scenoj
en aŭd-vida enhavo kreita de artefarita intelekto.) = ARTEFARIT-INTELEKTA AŬDVIDA PRISKRIBO
AUTOIMUNIDADE
DIGITAL (Capacidade de um sistema de se defender e se recuperar automaticamente
de ataques cibernéticos. // Kapablo de sistemo defendi sin kaj resaniĝi
aŭtomate de kiberatakoj.) = CIFERECA MEMIMUNECO
AUTOPLASTIA (Cirurgia plástica realizada por robôs com mínima intervenção humana. // Plastia kirurgio farita de robotoj kun minimuma homa partopreno.) = PLASTIA ROBOT-KIRURGIO; AŬTOPLASTIO
BANCO DE DADOS QUÂNTICO
(Sistema de armazenamento de dados que usa princípios da computação quântica.
// Sistemo por stokado de datenoj, kiu uzas principojn de kvantuma komputado.) = KVANTUMA
DATENBAZO
BATERIA DE ESTADO
SÓLIDO (Tecnologia de bateria que usa eletrólitos sólidos em vez de líquidos.
// Bateria teknikaĵo, kiu uzas solidajn elektrolitojn anstataŭ likvajn.) = SOLIDELEKTROLITA
BATERIO / AKUMULATORO
BEM-TE-VI (Nome científico, Pitangus sulphuratus: Espécie de ave passeriforme da família dos tiranídeos, medindo cerca de 23cm, cuja área de ocorrência se estende por diversos países da América, do sul do Texas até a Argentina, sendo um pássaro adaptado ao ambiente urbano, encontrado em praças, parques e áreas de vegetação alteradas pelo homem. // Specio de paseroforma birdo el la familio de la tiranedoj, mezuranta ĉirkaŭ 23 cm, kies areo de trovebleco etendiĝas tra diversaj landoj de Ameriko, de suda Teksaso ĝis Argentino, estanta birdo adaptita al la urba medio, trovata en placoj, parkoj kaj lokoj de vegetaĵaro ŝanĝitaj de la homo.) = SULFURPITANGO; BIENTEVEO
BIFIDOBACTERIUM (Gênero de bactéria anaeróbica que atua como um probiótico beneficente para a saúde humana, sendo um dos maiores grupos de bactéria que compõem a microbiota intestinal e que residem no cólon e promovem benefícios para a saúde de seus hospedeiros, sendo associadas a uma menor incidência de alergias e também à prevenção do crescimento de algumas formas de tumor. // Genro de malaerobia bakterio, kiu funkcias kiel utila probiotiko por la homa sano, estanta unu el la plej grandaj grupoj de bakterioj, kiuj konsistigas la intestan mikrobioton kaj loĝas en la kojlo kaj havigas bonaĵojn al la sano de siaj loĝigantoj, estante asociitaj al malpli granda incidemo de alergioj, kaj ankaŭ al la prevento de la pligrandigo de kelkaj specoj de tumoroj.) = BIFIDOBAKTERIO
BIOCIDADÃO
(Indivíduo cujos dados biométricos e genéticos estão integrados a sistemas
urbanos. // Estulo, kies biometraj kaj genetikaj konsistoj estas
integritaj en urbajn sistemojn.) = BIOKONEKTITA
ESTULO / URBANO / BIOURBANECULO; BIOKONEKTITO
BIOFILIA (Hipótese que sugere que os humanos possuem uma tendência inata de buscar conexões com a natureza e outras formas de vida. // Hipotezo, kiu sugestas, ke homoj posedas denaskan tendencon serĉi ligiĝojn kun la naturo kaj aliaj formoj de vivo.) = NATURLIGIĜEMO; NATURKONEKTIĜEMO
BIOMATERIAL
PROGRAMÁVEL (Material que pode alterar suas propriedades em resposta a
estímulos. // Materialo, kiu povas ŝanĝi siajn ecojn responde al stimuloj.) = PROGRAMEBLA
BIOMATERIALO
BIOSSEGURANÇA
(Conjunto de medidas para prevenir riscos biológicos à saúde e ao ambiente. // Aro da rimedoj
por preventi biologiajn riskojn al la sano kaj al la medio.) = BIOSEKURECO
BIOSSENSOR WEARABLE (Dispositivo vestível que monitora sinais biológicos em tempo real. // Portebla aparato, kiu monitoras biologiajn signalojn en reala tempo.) = PORTEBLA BIOSENSORILO / SENSORAPARATO / BIOMONITORO
BLOCKCHAIN PRIVADA
(Rede de blockchain com acesso e permissões restritas. // Blokĉena reto
kun limigitaj aliro kaj permesoj.) = PRIVATA
BITMON-KONTOLIBRO / BITMON-KVITANCILO / BLOKĈENO
BOLHAS DE CONTEÚDO
(Ambientes ou situações em que usuários são submetidos repetidamente a informações,
ideias ou opiniões muito parecidas com as suas, sem contato com pontos de vista
diferentes, geralmente acontecendo em redes sociais, plataformas de vídeo ou
sites de notícias personalizados, sendo tais filtragens geradas por algoritmos que priorizam
mostrar aquilo com que se costuma interagir, criando uma zona de conforto
informacional, onde tudo parece confirmar o que já se pensa, podendo reduzir o
senso crítico, aumentar a polarização e dificultar o diálogo com quem pensa
diferente. // Retkomunikiloj en kiuj la retuzantoj estas plurfoje
submetataj al informoj, ideoj aŭ opinioj tre similaj al siaj, sen aliro al malsamaj vidpunktoj, kio okazadas en sociaj retoj, videoplatformoj aŭ
personecigitaj novaĵretejoj, estante tiaj filtraĵoj generitaj de algoritmoj, kiuj pleje montras ĉion, kun kio oni kutimas interagi, kreante informan komfortzonon, kie ĉio
ŝajnas konfirmi tion, kion oni jam pensas, povante redukti la kritikan pensadon,
pliigi la polusiĝon kaj malfaciligi la dialogon kun tiuj, kiuj pensas malsame.) = KONFORMA /
LAŬAFINA INFORMARO
BREAKNEWS (Notícia
de última hora, reportagem ou cobertura especial, ou notícia rápida sobre uma
questão atual que justifica a interrupção de uma transmissão programada para
relatar seus detalhes. // Urĝa novaĵo, raporto aŭ speciala priraportaĵo, aŭ
rapida novaĵo pri aktuala afero, kiu pravigas la interrompon de planita elsendo
por raporti ĝiajn detalojn.) = FRAPNOVAĴO; SUBITA NOVAĴO / GAZETINFORMO
BRINÍCULA (Ou estalactite de gelo, ou dedo de gelo da Morte: Tubo oco de gelo que cresce para baixo, envolvendo uma pluma de salmoura descendente que se forma sob o gelo marinho em desenvolvimento. // Kava glacia tubo, kiu kreskas malsupren, ĉirkaŭante malsupreniran salakvan plumon, kiu formiĝas sub evoluanta mara glacio.) = GLACIA STALAKTITO
CAFOFO (Lugar pequeno, modesto, mas muito aconchegante e acolhedor, como um lar ou refúgio. // Loko malgranda, modesta, sed tre agrabla kaj bonveniga, kiel hejmo aŭ rifuĝejo; (Esconderijo); // Kaŝejo; kaŝloĝejo; kaŝdomaĉo; (Historicamente, local onde escravizados eram mantidos). // Sklavigit-restadejo.) = (SIMPLA) DOMETO / LOĜEĴETO; LOĜKAŜEJO; KAŜLOĜEJO; KAŜDOMAĈO; SKLAVIGIT-RESTADEJO; SENZALO
CAOS ORDENADO
(Conceito de sistemas complexos onde a aleatoriedade gera padrões. // Koncepto de
kompleksaj sistemoj, kie la hazardo generas ordaĵojn.) = ORDIGITA KAOSO;
KAOSA ORDO
CARBONONEGATIVIDADE
(Estado em que uma atividade remove mais carbono da atmosfera do que emite. // Stato, en kiu
agado forigas pli da karbono el la atmosfero ol ĝi elsendas.) = NEGATIVA
KARBONBILANCO
CÉLULA-TRONCO
PLURIPOTENTE INDUZIDA (Célula adulta reprogramada para estado semelhante ao
embrionário. // Plenkreska ĉelo reprogramita al stato simila al embrio.) = INDUKTITA
PLURIPOTENCA ĈELO; ĈEL-REEMBRIIĜO
CERATAS (Estruturas anatômicas encontradas externamente nas lesmas do mar nudibrânquias. // Anatomiaj strukturoj trovitaj ekstere ĉe la nudobrankulaj marlimakoj.) = CERATOJ
CERTIFICADO DIGITAL
DE ORIGEM (Registro imutável, via blockchain, da procedência de um produto. // Neŝanĝebla
registro, per blokĉeno, pri la deveno de produkto.) = CIFERECA
ORIGIN-ATESTO
CIBERATAQUE POR
RANSOMWARE (Sequestro de dados e sistemas por malware que exige resgate. // Forkapto de
datenoj kaj sistemoj per malica viruso, kiu postulas elaĉet-monon.) = DATEN-OSTAĜIGO
CIBERGUERRA HÍBRIDA
(Conflito que combina ataques cibernéticos com táticas convencionais e de
informação. // Konflikto, kiu kombinas kiberatakojn kun ordinaraj kaj
informaj taktikoj.) = HIBRIDA KIBERMILITO
CÍCLOTRON (Na física de partículas, equipamento no qual um feixe de partículas sofre a ação de um campo elétrico com uma frequência alta e constante e um campo magnético perpendicular estático. // En la fiziko de partikloj, ekipaĵo en kiu partiklofasko estas submetita al la ago de elektra kampo kun alta kaj konstanta frekvenco kaj statika perpendikulara magneta kampo.) = CIKLOTRONO
CIENTISTA DE
ALGORITMOS (Profissional que desenvolve e pesquisa os princípios matemáticos de
algoritmos complexos. // Profesiulo kiu disvolvas kaj esploras la
matematikajn principojn de kompleksaj algoritmoj.) = ALGORITMO-SCIENCISTO;
ALGORITMISTO
CINEMA DE REALIDADE
MISTA (Produção cinematográfica que integra atores reais e ambientes virtuais
em tempo real. // Filma produktado, kiu integras realajn aktorojn kaj
virtualajn mediojn en reala tempo.) = MIKSTA REALECA
FILMO / KINAĴO
CIRCULARIDADE (Princípio de um sistema econômico que elimina resíduos e mantém materiais em uso. // Principo de ekonomia sistemo, kiu forigas rubojn kaj konservas uzatajn materialojn.) = CIRKULECO; DAŬRUZECO
CITTASLOW (Movimento
que aplica os princípios do slow living (vida lenta) ao desenvolvimento urbano.
// Movado, kiu aplikas la principojn de la malrapida vivo al urba disvolviĝo.) = URBA TRANKVILA
VIVO
CLIMA ESPACIAL (Condições climáticas no espaço, influenciadas pelo Sol, que afetam a Terra e a tecnologia. // Klimataj kondiĉoj en la Spaco, influitaj de la Suno, kiuj influas la Teron kaj la teknologion.) = SPACOKLIMATO
CLOUD NATIVE (Aplicação projetada desde a concepção para rodar em ambientes de nuvem. // Aplikaĵo projektita ekde la koncepto por funkcii en nubaj (eksterservilaj) retmedioj.) = NUBDENASKA KOMPUTAĴO / INTERRETAĴO / APLIKAĴO
COACH DE LONGEVIDADE
(Profissional que orienta sobre hábitos para uma vida longa e saudável. // Profesiulo kiu
gvidas pri kutimoj por longa kaj sana vivo.) = LONGVIVIGA /
GRANDAĜIGA (CEL)TREJNISTO
COGNITIVISMO DIGITAL
(Escola de pensamento que estuda a cognição humana mediada por interfaces
digitais. // Skolo de pensado, kiu traktas pri la homa koneco perata de
ciferecaj rimedoj.) = CIFERECISMA HOM-KONECO
COHOUSING (Comunidade intencional de casas particulares agrupadas em torno de espaço compartilhado, em que cada casa anexa ou unifamiliar possui comodidades tradicionais, incluindo uma cozinha privativa, e onde os espaços compartilhados geralmente apresentam uma casa comum, que pode incluir uma grande área de cozinha e sala de jantar, lavanderia e espaços de lazer. // Intenca komunumo de privataj domoj grupigitaj ĉirkaŭ komuna spaco, en kiu ĉiu alkonstruita aŭ unufamilia domo havas tradiciajn dompartojn, inkluzive de privata kuirejo, kaj kie la komunaj spacoj kutime prezentas komunan domon, kiu povas inkluzivi grandajn kuirejon, manĝejon, lavejon kaj distrejojn.) = KUNLOĜEJARO; KUNDOMARO; PRIVATA VILAĜETO
COLAPSO (Rápida
diminuição das forças, sem síncope: Colapso cerebral, cardíaco; Compressão de
um órgão ou de uma cavidade: Colapso pulmonar devido a acúmulo de líquido
pleural, tumor ou colapsoterapia; colapso ventricular devido à hipotensão do
líquido cefalorraquidiano; Colapso devido à própria gravidade (relativo a
astro, nuvem molecular); (Relativo a sistema, empresa, etc.); Súbita
incapacidade de funcionar, incluindo a cessação do funcionamento de um programa
de computador devido a erro. // Rapida malpliiĝo de la fortoj, sen
sinkopo: cerba, kora kolapso; Kunpremiĝo de organo aŭ de kavo: pulma kolapso
pro pleŭra likvamaso, tumoro aŭ kolapsoterapio; ventrikla kolapso pro
hipotensio de la cerbospina likvo; Enfalo pro propra gravito (pp astro,
molekulara nubo); (pp sistemo, entrepreno ks) Subita nekapablo funkcii, i.a.
ĉeso de la funkciado de komputila programo pro eraro, fuŝo, cimo, miso...) = KOLAPSO;
MALFUNKCIO; MALVIGLIĜO; PANEO; DIFEKTIĜO
COLIVING (Modelo de moradia compartilhada em um único imóvel, que une quartos privativos a áreas comuns (cozinha, sala, lavanderia, coworking) para promover economia, senso de comunidade, sustentabilidade e flexibilidade, sendo focado em nômades digitais, estudantes e jovens profissionais, oferecendo contratos flexíveis, mobiliário completo e, frequentemente, serviços inclusos (limpeza, internet) em áreas urbanas centrais. // Modelo de komuna loĝado en ununura nemoveblaĵo, kiu kunigas privatajn ĉambrojn kun komunaj areoj (kuirejo, salono, lavejo, laborejo) por kunhavigi ŝparon, komunum-sencon, daŭripovon kaj flekseblecon, celanta al ciferecaj nomadoj, studentoj kaj junaj profesiuloj, proponanta flekseblajn kontraktojn, kompletan meblaron kaj, ofte, inkluzivitajn servojn (purigado, interreto) en centraj urbaj areoj.) = KUNVIVEJO; LOĜKOMUNEJO
COMPUTAÇÃO ESPACIAL (Fusão dos mundos físico e digital, permitindo que computadores entendam e interajam com o ambiente 3D real usando sensores, IA e visão computacional para criar experiências imersivas onde conteúdo digital é sobreposto ou integrado ao espaço físico, usando gestos, voz e olhar como interfaces, em vez de telas tradicionais, com avanços como Realidade Aumentada (RA) e Mista (RM) sendo a ponte para essa nova era de interação. // Kuniĝo de la fizikaj kaj ciferecaj mondoj, permesanta al komputiloj kompreni kaj interagi kun la reala 3D-medio, uzante sensilojn, artefaritan intelekton kaj komputilan vidkapablon por krei imersiigajn spertojn kie, cifereca enhavaĵo estas supermetita aŭ integrita al la fizika spaco, uzante gestojn, voĉon kaj rigardon kiel interfacojn, anstataŭ tradiciaj ekranoj.) = SPACA KOMPUTADO
COMUNIDADE DE PRÁTICA VIRTUAL (Grupo de pessoas que compartilham conhecimentos online em torno de um tema comum. // Grupo de homoj, kiuj rete dividas sciojn ĉirkaŭ komuna temo.) = VIRTUALA KOMUNA SCIEJO
CONSTRUTIVISMO
(Teoria do conhecimento que postula que o aprendizado ocorre ativamente através
da interação do aluno com o ambiente, em vez de ser uma recepção passiva de
informações. // Teorio de konado, kiu defendas, ke la lernado okazas aktive per
la interagado de la lernanto kun la medio, anstataŭ esti pasiva ricevo de
informoj.) = (SCI)KONSTRUISMO
CONTINUUM DIALETAL
(Ou contínuo dialetal: Em linguística, conjunto de dialetos falados ao longo de
uma área geográfica extensa, que apresentam apenas diferenças ligeiras nas
zonas geograficamente próximas, e que perdem gradualmente a inteligibilidade
mútua à medida que as distâncias se tornam maiores, chegando mesmo a
desaparecer esta inteligibilidade. // En lingvoscienco, aro de dialektoj
parolataj en vasta geografia areo, kiuj prezentas nur etajn diferencojn en la
geografie proksimaj zonoj, kaj kiuj iom post iom perdas la interkompreneblecon
kiam la distancoj fariĝas pli grandaj, ĝis eĉ tute malaperigante tiun
interkompreneblecon.) = DIALEKTA KONTINUAĴO; DIALEKTA KOMPLEKSO
CONTRATO INTELIGENTE
(Acordo autoexecutável com termos escritos em código, rodando em blockchain. //
Aŭtomate plenumebla interkonsento kun kondiĉoj skribitaj en kodo, funkcianta
per blokĉeno.) = INTELEKTA KONTRAKTO
CRIOVULCANISMO (Fenômeno geológico em corpos celestes gelados (como luas e planetas anões) onde, em vez de lava quente, vulcões (criovulcões) expelem fluidos voláteis como água, amônia e metano, congelados ou líquidos, devido ao calor interno, criando estruturas vulcânicas de gelo. // Geologia fenomeno en glaciaj ĉielaj korpoj (kiel lunoj kaj nanoplanedoj) kie, anstataŭ varmaj lafoj, vulkanoj (kriovulkanoj) elĵetas volatilajn fluidojn, kiel akvo, amoniako kaj metano, frostigitajn aŭ likvajn, pro la interna varmo, kreante glaciajn vulkanajn strukturojn.) = KRIOVULKANISMO; KRIOVULKANAĴO; GLACIVULKANISMO; GLACIVULKANAĴO
CRIPTOARTE (Obra de
arte digital associada a um certificado de autenticidade em blockchain. // Cifereca artaĵo
asociita al atestilo pri aŭtenteco en blokĉeno.) = KRIPTOART(AĴ)O
CRIPTOGRAFIA
PÓS-QUÂNTICA (Métodos criptográficos resistentes a ataques de computadores
quânticos. // Kriptografiaj metodoj imunaj kontraŭ atakoj de kvantumaj
komputiloj.) = POSTKVANTUMA ĈIFRADO / ENKRIPTIGADO
CRIPTOMOEDA DE BANCO
CENTRAL (Moeda digital soberana emitida por um banco central. // Suverena
cifereca valuto eldonita de centra banko.) = CENTRA-BANKA
KRIPTOMONO
CUMPLICIDADE (Algoritmo de recomendação que cria bolhas de conteúdo ao priorizar informações concernentes aos gostos dos usuários. // Rekomendema algoritmo, kiu direktigas informojn alkonformajn al la gustoj de la ret-uzantoj.) = TENDENC-KONFORMIGA / ALKONFORMIGA / LAŬAFINA ALGORITMO
CUMPLICIDADE
(Entendimento ou compreensão RECÍPROCA. // Interkompreniĝo aŭ reciproka
kompreno.) = INTERKOMPRENIĜO; INTERAFINECO
CURADORIA (Função de
cuidar, selecionar, organizar e gerir um conjunto de itens (obras de arte,
conteúdos, projetos, bens) com um propósito específico, seja em museus (seleção
de exposições), no digital (curadoria de conteúdo), ou no âmbito jurídico, onde
se refere à tutela legal de incapazes ou ausentes, envolvendo pesquisa,
estratégia e a criação de conexões entre os elementos selecionados para um
público, transmitindo uma mensagem ou experiência. // Funkcio prizorgi, selekti,
organizi kaj administri aron de aferoj (artverkoj, spektaĵoj, projektoj,
havaĵoj) kun specifa celo, ĉu en muzeoj (elekto de ekspozicioj), en la cifereca
sfero (enhav-zorgado), aŭ en la jura kampo, kie ĝi rilatas al la laŭleĝa kuratelo
de malkapabluloj aŭ forestantoj.) = ZORGADO; ZORGECO; ADMINISTRADO
CURVA DE APRENDIZAGEM (Representação gráfica do nível médio cognitivo de aprendizagem para uma determinada atividade ou ferramenta. // Grafika prezentaĵo pri la meznivela koneco en lernado por certa agado aŭ fako.) = KURBO DE LERNADO
CYBERFÍSICO
(Relativo a sistemas que integram componentes computacionais e físicos. // Rilata al
sistemoj, kiuj integras komputajn kaj fizikajn komponantojn.) = KIBERFIZIKA
DAR MATCH (No Tinder
e outros aplicativos de intermediação de relacionamentos, formar um par, dar
início a um relacionamento com outra pessoa. // Pere de Tindero kaj
aliaj interrilatigaj aplikaĵoj, formi paron, komenci am-rilaton kun alia persono.) = PARIĜI;
INTERAFINIĜI; INTERAMI; RET-SVATIĜI
DARK DATA (Dados
coletados e armazenados, mas não utilizados para análise ou tomada de decisão.
// Datenoj kolektitaj kaj stokataj, sed ne uzataj por analizo aŭ decidofarado.) = MALLUMAJ / SENUTILAJ DATUMOJ / DATENOJ
DARK STORE (Depósito
usado apenas para atendimento de pedidos online, sem loja física. // Stokejo uzata
nur por plenumi retajn mendojn, sen fizika butiko.) = PORVIRTUAL-VENDA
STOKEJO
DASHBOARD (Ou painel: Tela
visual que concentra os dados e indicadores-chave de desempenho (KPIs) mais
importantes de um negócio, produto ou operação, apresentandoos de forma gráfica
e interativa para facilitar a análise rápida e a tomada de decisões corretas,
funcionando como um painel de carro que mostra velocidade e combustível, mas
com informações de negócios, transformando grandes volumes de dados em
gráficos, tabelas e cartões, permitindo monitorar a realidade em tempo real ou
histórico, sem a necessidade de acessar múltiplas fontes. // Aŭ panelo: Vida ekrano, kiu
koncentras la plej gravajn datumojn kaj ŝlosilajn indikilojn de efikeco (KPIoj)
de komerco, produkto aŭ operacio, prezentante ilin grafike kaj interage por
faciligi rapidan analizon kaj ĝustan decidon.) = INSTRUMENTA / MAPA / PANORAMA
PANELO / EKRANO; KONTROLPANELO
DATACENTER VERDE
(Instalação de processamento de dados que usa energia renovável e técnicas de
eficiência. // Instalaĵo por datenprilaborado, kiu uzas renovigeblan
energion kaj efikecajn teknikojn.) = VERDA / ENERGI-RENOVIGEBLA DATUMCENTRO / DATENCENTRO
DEIXAR A DESEJAR (ou
NÃO ATENDER AS EXPECTATIVAS: não corresponder ao que se espera, ter um
desempenho abaixo das expectativas, ser insuficiente ou decepcionar, indicando
que algo ou alguém é medíocre ou deixa margem para críticas, quando o resultado
não atinge o nível de qualidade ou o resultado desejado por alguém. // Ne respondi al tio, kion oni atendas, havi efikecon
sub la atendoj, esti nesufiĉa aŭ seniluziigi, indikante ke io aŭ iu estas
mezkvalita aŭ lasas motivon por kritiko, kiam la rezulto ne atingas la
kvalitnivelon aŭ la rezultaton deziratan de iu.) = MALSUPERI / NE KONTENTIGI / NE PLENUMI / NE RESPONDI LA ATENDOJN; LASI ION POR DEZIRI; MALSUKCESI PLENUMI LA ATENDOJN; ESTI
NEADEKVATA; ESTI NESUFIĈA; SENILUZIIGI
DEMOCRACIA DELIBERATIVA DIGITAL (Uso de plataformas online para discussão e tomada de decisões coletivas aprofundadas. // Uzado de retaj platformoj por profunda diskuto kaj kolektiva decidofarado.) = CIFERECA DISKUT-RONDO / DISKUTFORUMO
DESIGN BIOFÍLICO (Conceito utilizado na indústria da construção para aumentar a conectividade dos ocupantes com o meio ambiente natural, por meio do uso de natureza direta, natureza indireta e condições de espaço e lugar. // Koncepto uzata en la konstruindustrio por pliigi la konekteblecon de la loĝantoj kun la natura medio, per la uzo de rektaj aŭ nerektaj naturaĵoj kaj kondiĉoj de spaco kaj loko.) = NATURKONEKTA / NATURINTERAGA DEZAJNO
DESCARBONIZAÇÃO
(Processo de redução ou eliminação das emissões de carbono de uma economia. // Procezo de
redukto aŭ elimino de karbonaj emisioj de ekonomia strukturo.) = SENKARBONIGADO
DESCONEXÃO
PROGRAMADA (Prática de agendar períodos sem dispositivos digitais para saúde
mental. // Periodo sen ciferecaj aparatoj, celanta la mensan sanon.) = PLANITA RETMALKONEKTECO
DESINFORMAÇÃO ESTRATÉGICA (Campanha coordenada para espalhar desinformação com objetivos geopolíticos. // Kunordigita kampanjo por disvastigi misinformadon kun geopolitikaj celoj.) = STRATEGIA MISINFORMADO
DIGITAL TWIN (Ou
gêmeo digital: Réplica virtual dinâmica de um objeto, processo ou sistema
físico. // Dinamika virtuala kopio de fizika objekto, procedaĵo aŭ
sistemo.) = CIFERECA ĜEMELO
DISPERSÃO DE
RAYLEIGH (em homenagem a Lord Rayleigh: Dispersão da luz ou qualquer outra
radiação eletromagnética por partículas muito menores que o comprimento de onda
dos fótons dispersados, ocorrendo quando a luz viaja por sólidos e líquidos
transparentes, mas se observando com maior frequência nos gases, sendo tal
dispersão da luz solar na atmosfera a principal razão pela qual o céu é azul.
// Omanĝe al Lord Rayleigh: Disĵeto de lumo aŭ iu ajn alia elektromagneta
radiado per partikloj multe pli malgrandaj ol la ondolongo de la disĵetitaj
fotonoj, okazanta kiam lumo vojaĝas tra travideblaj solidoj kaj likvaĵoj, sed
observata plej ofte en gasoj, estanta tia disĵeto de la sunlumo en la atmosferon la ĉefa kaŭzo, kial la ĉielo estas blua.) = DISĴETO /
DIFUZO DE RAYLEIGH
ECLÍPTICA (Em
astronomia, projeção sobre a esfera celeste da trajetória aparente do Sol
observada a partir da Terra. // En astronomio, projekcio sur la
ĉielan sferon de la ŝajna trajektorio de la Suno observata de la Tero.) = EKLIPTIKO
ECOLOGIA PROFUNDA
(Corrente filosófica que vê a natureza como possuidora de valor intrínseco,
além do uso humano. // Filozofia kurento, kiu vidas la naturon kiel
posedanton de propra valoro, preter la homa uzo.) = PROFUNDA
EKOLOGIO
ECONOMIA DO
COMPARTILHAMENTO (Modelo baseado no compartilhamento de acesso a bens e
serviços. // Modelo bazita sur la kundivido de aliro al varoj kaj servoj.) = KUNHAVIGA
EKONOMIO
EDUCAÇÃO HÍBRIDA
(Modelo de ensino que combina atividades presenciais e online de forma
integrada. // Instrua modelo, kiu kombinas ĉeestajn kaj retajn agadojn en
integrita maniero.) = HIBRIDA EDUKADO
EFEITO REBOTE
TECNOLÓGICO (Fenômeno em que os ganhos de eficiência tecnológica levam a um
aumento no consumo. // Fenomeno, en kiu teknologiaj efikecaj pliiĝoj rezultigas kreskon de konsumado.) = TEKNOLOGIA PLIKONSUMIGA EFIKO
EMÍLIA-ROMANHA
(Região situada no Norte da Itália, cuja capital é Bolonha. // Regiono
situanta en la Nordo de Italio, kies ĉefurbo estas Bolonjo.) = EMILIO
(ROMANJO)
EMPATIA ARTIFICIAL
(Capacidade de um sistema de IA reconhecer e responder a emoções humanas. // Kapablo de
IA-sistemo rekoni kaj respondi al homaj emocioj.) = ARTEFARITA / ARTEFARIT-INTELEKTA EMPATIO
ENERGIA DE FUSÃO
(Energia gerada pela fusão de núcleos atômicos, processo semelhante ao do Sol.
// Energio generita per fuzio de atomaj nukleoj, en procezo simila al tiu de la
Suno.) = FUZIA ENERGIO
ENGENHARIA DE
PROMPTS (ou engenharia de comandos: Disciplina no campo da inteligência
artificial que se dedica à criação e otimização de instruções, conhecidas como
prompts, para orientar modelos de linguagem generativa a produzirem respostas
mais precisas e relevantes, através da elaboração de comandos claros e
contextuais, visando maximizar a eficácia das respostas geradas pelos modelos
de IA. // Fako en la kampo de la artefarita intelekto dediĉita al la
kreado kaj optimumigo de instrukcioj, konataj kiel komandoj, por gvidi
generativajn lingvomodelojn produkti pli precizajn kaj trafajn respondojn per
ellaborado de klaraj kaj laŭkuntekstaj komandoj, celante maksimumigi la efikecon de
la respondoj generitaj de AI-modeloj.) = KOMAND-INĜENIERIO
ENSAIO CLÍNICO
VIRTUAL (Estudo da eficácia de medicamentos usando dados do mundo real e
simuladores digitais. // Studo pri la efikeco de medikamentoj uzanta realmondajn datenojn kaj ciferecajn simulilojn.) = VIRTUALA KLINIKA
PROVO
ESCRAVIZADO (Alguém que foi submetido à condição de escravidão, sendo forçado a trabalhar ou viver sem liberdade, em uma situação de opressão e desumanização, sendo tal termo enfatizador de que essa é uma condição imposta, não uma característica inerente à pessoa, focando no ato de escravização e na perda da humanidade, em contraste com a palavra escravo, que sugere algo natural. // Iu, kiu estis submetita al la kondiĉo de sklaveco, estanta devigita labori aŭ vivi sen libereco, en situacio de subpremo kaj malhomigo, emfazanta tia termino, ke tio estas trudita kondiĉo, ne eneca karakterizo de la persono, fokusiganta la sklavigan situacion kaj la perdon de la homeco, kontraste al la vorto sklavo, kiu sugestas ion naturan.) = SKLAVIGITO
ESFERA DE BUGA
(Misterioso objeto metálico que surgiu em Buga, Colômbia, em 2025, que gerou
especulações de OVNI, devido a sua estrutura sem soldas visíveis, marcas e um
complexo interior com microesferas. // Mistera metala objekto, kiu aperis
en Bugo, Kolombio, en 2025, kiu generis konjektojn pri nifo, pro sia strukturo
sen videblaj veld-signoj, markoj kaj kompleksa interno kun mikrosferoj.) = SFERO DE BUGO
ESPECISMO
(Discriminação com base na espécie, atribuindo valor desigual a diferentes
animais. // Diskriminacio surbaze de la specio, atribuanta neegalan
valoron al malsamaj bestoj.) = SPECISMO
ESTADO DE FLUXO
DIGITAL (Estado psicológico de imersão e foco total durante uma atividade
online. // Psika stato de imergo kaj plena fokuŝo dum interreta agado.) = CIFERECA
KONCENTRIĜA / PLENATENTA STATO
EXOPLANETA HABITÁVEL (Planeta fora do Sistema Solar que pode potencialmente abrigar vida. // Planedo ekster la Sunsistemo, kiu povus potenciale gastigi vivon.) = LOĜEBLA / EKSTERSUNSISTEMA / EKSTERSUNA EKSTERPLANEDO / EKZOPLANEDO
EXÓRDIO (Parte preliminar de
alocução, palestra, redação ou escrito, durante a qual normalmente se elabora
uma noção geral do que se vai falar ou tratar. // Prepara
parto de alparolo, prelego, redakto aŭ skribaĵo, dum kiu normale oni ellaboras
ĝeneralan nocion pri tio, kion oni iros paroli aŭ trakti.) = EKPAROLO;
(PAROL)ENKONDUKO; (Gênese, origem ou
começo. // Genezo
aŭ komenco.) = KOMENCO
FÁBRICA 4.0
(Indústria altamente automatizada e interconectada usando IoT e IA. // Industrio
altgrade aŭtomatigita kaj interkonektita per IoT kaj IA.) = PLENAŬTOMACIA
INDUSTRIO 4.0
FADIGA DE ZOOM (Esgotamento
mental associado a reuniões virtuais excessivas. // Mensa elĉerpiĝo
ligita al troaj virtualaj kunvenoj.) = ZOM-LACEGIĜO
FADO (Estilo musical
português. // Portugala muzika stilo.) = FADO (laŭ Vikipedio);
FADUO (Laŭ PIV)
FARMÁCIA
PERSONALIZADA (Produção de medicamentos sob medida com base no perfil genético
dos pacientes. // Produktado de personecigitaj medikamentoj surbaza de la
genetika karakterizo de la pacientoj.) = PERSONECIGITA
FARMACIO
FASQUIA (Pedaço
longo, estreito e fino de madeira, usado em construção, especialmente como
suporte para gesso, ou como material para persianas (jalousies), cercas ou
barreiras leves. // Longa, mallarĝa kaj maldika peco de ligno, uzata en
konstruado, speciale kiel subtenilo de gipso aŭ kiel materialo por ĵaluzioj,
malpezaj bariloj.) = LATO
FELOSA-DOS-JUNCOS ((em latim: Acrocephalus schoenobaenus): Ave pertencente à família Acrocephalidae, parecida com os rouxinóis-dos-caniços, dos quais se distingue pela lista supraciliar branca, encontrando-se principalmente em habitats palustres, como sejam caniçais e juncais. // Birdo apartenanta al la familio Akrocefaledoj, simila al la kanbirdoj, de kiuj ĝi distingiĝas per la blanka supracilia strio, troviĝanta ĉefe en malsekejaj vivejoj, kiel kanejoj kaj junkaroj.) = JUNKOKANBIRDO
FILETAR (Cortar um
alimento em filetes, como peixes e carnes. // Tranĉi manĝaĵon en fileojn,
kiel fiŝojn kaj viandojn.) = LONGPECIGI; STRIPECIGI
FILETE (Tira fina de
algo, como um corte de carne ou peixe (sinônimo de filé no Brasil), um filete
de água, uma moldura estreita em arquitetura ou uma pequena ramificação de um
nervo ou vaso. // Maldika strio de io, kiel peco de viando aŭ fiŝo, akvofadeno, mallarĝa fasonmuldilo en arkitekturo aŭ
malgranda branĉiĝo de nervo aŭ vaskulo.) = LONGA PECO;
STRIO; FADENO; STRIFADENO
FINANÇAS
DESCENTRALIZADAS (Sistema financeiro baseado em blockchain, sem intermediários
tradicionais. // Financa sistemo bazita sur blokĉeno, sen tradiciaj
perantoj.) = BLOKĈENAJ / DECENTRIGITAJ / ELCENTRAJ / DISCENTRAJ /
MALCENTRIGITAJ FINANCOJ
FISSÃO NUCLEAR CONTROLADA (Processo de fissão nuclear mantido em cadeia de forma estável para produção de energia. // Procezo de nuklea fendiĝo tenata en stabilforma ĉeno por produktado de energio.) = KONTROLITA NUKLEA FISIADO
FITOSSANITÁRIO
BIOLÓGICO (Produto para controle de pragas feito a partir de organismos vivos.
// Produkto por kontrolo de damaĝbestoj farita el vivaj organismoj.) = BIOLOGIA
KONTRAŬPLAGAĴO
FOGUETE REUTILIZÁVEL
(Veículo lançador espacial cujos estágios podem ser recuperados e usados
novamente. // Spaca lanĉo-veturilo, kies fakoj povas esti rehavigitaj
kaj denove uzataj.) = REUZEBLA RAKETFAKARO
FOSFOCREATINA (Ou
creatina fosfato ou PCr: Mólecula de creatina fosforilada que é um importante
depósito de energia no músculo esquelético, já que transporta uma ligação
fosfato de alta energia similar às ligações do ATP. // Fosforilita
kreatinmolekulo, kiu estas grava energi-deponejo en la skeleta muskolo, ĉar ĝi
portas altenergian fosfatan ligon similan al la ligoj de ATP.) = FOSFOKREATINO
FOTOSSÍNTESE
ARTIFICIAL (Processo tecnológico que imita a fotossíntese para produzir
combustíveis. // Teknika procedo, kiu imitas la fotosintezon por produkti
brulaĵojn.) = ARTEFARITA FOTOSINTEZO
FRAGOR (Grande
estrondo ou ruído forte e intenso, como o som de algo quebrando, uma explosão
ou um trovão; o auge de um barulho, ou em um sentido mais amplo, a agitação
intensa, como um tumulto. // Granda, forta kaj intensa bruo, kiel la sono
de io rompanta; eksplodo aŭ tondro; la kulmino de bruo, aŭ en pli vasta senco,
intensa agitado, kiel tumulto.) = BRUEGO; KRAKO;
EKSPLOD-BRUO
GEMINI DAILY (Tarefa
ou desafio diário proposto por um assistente de IA. // Taga tasko aŭ
defio proponita de IA-asistanto.) = ARTEFARIT-INTELEKTA TAGA TASKO / DEFIO
GENOMA PANDÊMICO
(Sequenciamento genético completo de um agente causador de uma pandemia. // Plena genetika
sekvencigo de kaŭzanto de pandemio.) = PANDEMIIGA GENOMO
GEOENGENHARIA
(Intervenção deliberada e em larga escala no sistema climático da Terra. // Intenca kaj
grandskala interveno en la klimata sistemo de la Tero.) = GEOKLIMATA
INĜENIERIO; GEOINĜENIERIO
GEOFENCING (Criação
de um perímetro virtual que dispara ações em dispositivos. // Kreado de
virtuala perimetro, kiu ekigas agojn en aparatoj.) = GEOBARILO;
GEOPERIMETRO
GRAVIDADE ARTIFICIAL
(Simulação da força da gravidade em ambientes de microgravidade, como naves
espaciais. // Simulado de la gravita forto en mikrogravitaj medioj, kiel
ekzemple kosmoŝipoj.) = ARTEFARITA GRAVITO
HACKER ÉTICO
(Profissional contratado para testar a segurança de sistemas, encontrando
falhas de forma autorizada. // Profesiulo dungita por testi la sekurecon de
sistemoj, trovanta misaĵojn (aŭ fuŝaĵojn, erarojn) per rajtigita procedo.) = ETIKA ERAR-SERĈISTO / PIRATO
HADZA (Língua
isolada falada por cerca de mil pessoas que vivem às margens do Lago Eyasi na Tanzânia, a noroeste dos sandawe, a sudoeste do Lago Vitória nas áreas dos
Singida, Aruxa e Xinianga. // Izolita idiomo parolata de ĉirkaŭ mil homoj
loĝantaj ĉe la bordoj de la Lago Eyasi en Tanzanio, nordokcidente de la sandava
popolo, sudokcidente de la Lago Viktorio en la areoj de Singido, Aruŝo kaj Ŝinjango.) = LA HADZA (IDIOMO)
HAPTIC FEEDBACK
(Retorno tátil proporcionado por dispositivos, como vibrações em controles. // Tuŝa reago
provizita de aparatoj, kiel vibroj en regiloj.) = REAKCIA TAKTILO
HÉRNIA INGUINAL
(Hérnia que ocorre na região da virilha. // Hernio kiu okazas en la ingvena
regiono.) = INGVENA HERNIO
HIBRIDAÇÃO
INTERESPECÍFICA (Cruzamento entre indivíduos de espécies diferentes. // Kruciĝo inter
individuoj de malsamaj specioj.) = INTERSPECIA
HIBRIDIGO
HIPÓTESE ESCATIANA
(Hipótese que propõe que sinais intensos podem ser subprodutos de civilizações
em declínio, marcadas por poluição extrema, mudanças climáticas descontroladas
ou outros sinais de instabilidade — ou até mesmo pedidos de socorro deliberado.
// Hipotezo, kiu sugestas, ke intensaj signoj povas esti kromproduktoj de dekadencaj
civilizacioj, markitaj de ekstrema poluado, nekontrolitaj klimataj ŝanĝoj aŭ aliaj
signoj de malstabileco — aŭ eĉ intencaj helpopetoj.) = ESKATECA
HIPOTEZO
HOLOGRAMA TÁTIL
(Projeção holográfica que pode ser sentida ao toque. // Holografia
projekcio, kiu estas sentebla per tuŝo.) = TUŜEBLA
HOLOGRAMO
HOSPITAL DIGITAL
(Instituição de saúde com processos completamente integrados e baseados em
dados. // Sana institucio kun procedoj tute integritaj kaj bazitaj
sur datumoj.) = CIFERECA MALSANULEJO / HOSPITALO
HUMANO AUMENTADO
(Ser humano com capacidades físicas ou cognitivas ampliadas por tecnologia. // Homo kun
fizikaj aŭ konaj kapabloj pligrandigitaj per teknologio.) = KIBORGIGITA
HOMO; KIBORGIGITO; KIBORGO
IMPRESSÃO BIOLÓGICA
(Técnica de bioimpressão 3D para criar tecidos e órgãos. // Tekniko de
3D-biopresado por krei histojn kaj organojn.) = BIOLOGIA
PRESADO; BIOPRESADO
INCEPTION NET
(Arquitetura de rede neural profunda para classificação de imagens. // Aranĝaĵo de
profunda neŭra reto por klasifiki bildojn.) = NEŬRORETA
BILDKLASIGILO
INFODEMIOLOGIA
(Estudo científico da disseminação e impacto da desinformação. // Scienca studo
pri la disvastiĝo kaj efiko de misinformado.) = MISINFORMOLOGIO;
INFODEMIOLOGIO
INFRAESTRUTURA VERDE
(Rede de áreas naturais e seminaturais que fornecem serviços ecossistêmicos. //
Reto de naturaj kaj duon-naturaj areoj, kiuj provizas ekosistemajn
servojn.) = EKOSISTEMA PROVIZORETO
INTERNET ESTELAR
(Conjunto de satélites para fornecer acesso à internet de baixa latência em
todo o globo. // Aro de satelitoj por provizi interretan aliron sen malrapideco tra la tuta globo.) = PERSATELITA INTERRETKONEKTO
INTEROPERABILIDADE
(Capacidade de diferentes sistemas trocarem e utilizarem informações. // Kapablo de
malsamaj sistemoj interŝanĝi kaj uzi informojn.) = INTERSISTEMA
INFORMŜANĜADO
KILOANOS (Ou
quilo-anos: Termo que se refere a um período de mil anos, frequentemente usado
em contextos científicos, especialmente em geologia e climatologia. // Termino kiu
rilatas al periodo de mil jaroj, ofte uzata en sciencaj kuntekstoj, precipe en
geologio kaj klimatologio.) = KILOJAROJ
LABORATÓRIO VIVO
(Ambiente real usado para testar inovações em colaboração com usuários. // Reala medio
uzata por testi ennovaĵojn kune kun uzantoj.) = ĈEUZANTA
TESTEJO
LEGADO TECNOLÓGICO
(ou sistema legado: Sistema, programa ou equipamento antigo e difícil de substituir em
uma organização. // Malnova sistemo, programo aŭ ekipaĵo malfacile anstataŭigebla en
organizo.) = TEKNOLOGIA POSTVIVAĴO
LESMA ARCO-ÍRIS (Ou Babakina anadoni: Espécie da família dos nudibrânquios eólicos, caracterizada por suas ceratas multicoloridas, sendo geralmente encontrada em águas quentes do mar na costa oeste da Espanha, Portugal e França. // Specio el la familio de la eolaj nudobrankuloj, karakterizita per siaj multkoloraj ceratoj, estanta kutime trovata en varmaj maraj akvoj ĉe la okcidenta marbordo de Hispanio, Portugalio kaj Francio.) = BABAKINO ANADONO
LETRAMENTO
ALGORÍTMICO (Capacidade de compreender, criticar e interagir com sistemas
algorítmicos. // Kapablo kompreni, kritiki kaj interagi kun algoritmaj
sistemoj.) = ALGORITMA KOMPRENPOVO / KOMPRENECO
LIXO ESPACIAL (ou
detrito espacial: Detritos de satélites e foguetes abandonados na órbita da
Terra. // Rubaĵoj de satelitoj kaj raketoj forlasitaj en la orbito de
la Tero.) = KOSMA RUBO
LOGÍSTICA 4.0
(Gestão da cadeia de suprimentos com IoT, IA e automação avançada. // Administrado de
la provizoĉeno per IoT, IA kaj progresinta aŭtomatigo.) = LOĜISTIKO 4.0
LUZ SÍNCROTRON (Radiação
eletromagnética intensa produzida por partículas aceleradas em um síncrotron.
// Intensa elektromagneta radiado produktita de partikloj akcelitaj en
sinkrotrono.) = SINCKROTRONA RADIADO
MACROBIÓTICA DIGITAL
(Dieta ou prática de consumo consciente de informação digital. // Dieto aŭ
praktiko de konscia konsumado de ciferecaj informoj.) = MAKROBIOTIKECA
CIFERECA KONSUMADO; CIFERECA MAKROBIOTIKO
MAGNON (Excitação
coletiva da estrutura do spin de um elétron em uma estrutura cristalina,
podendo, na mecânica quântica de onda, ser visto como uma onda de spin
quantizada, carregando, como uma quasipartícula, uma porção fixa de energia e
momentum de cristal. // Kolektiva ekscitiĝo de la spinstrukturo de
elektrono en kristala strukturo, povanta, en la onda kvantuma mekaniko, esti
vidata kiel kvantigita spinondo, portanta, kiel kvazaŭpartiklo, fiksan parton
de energio kaj kristala movokvanto.) = MAGNONO
MARCAPASSO CEREBRAL
(Dispositivo implantável que regula atividade neuronal, usado para tratar
doenças como Parkinson. // Enplantebla aparato, kiu reguligas neŭronan agadon,
uzata por trakti malsanojn, kiel ekzemple la Parkinson-malsanon.) = CERBO-REGULIGILO
MAR DE ROSAS (Expressão
idiomática que significa uma situação de grande tranquilidade, felicidade,
harmonia ou facilidade, um momento perfeito, sem dificuldades ou contratempos,
como se a vida fosse confortável e luxuosa, embora frequentemente usada com um
tom de contraste ou sarcasmo para indicar o oposto, como em “a vida não é um
mar de rosas”. // Idioma esprimaĵo,
kiu signifas situacion de granda trankvileco, feliĉo, harmonio aŭ facileco,
perfekta momento, sen malfacilaĵoj aŭ malhelpoj, kvazaŭ la vivo estus komforta
kaj luksa, kvankam ofte uzata kun tono de kontrasto aŭ sarkasmo por indiki la
malon, kiel en “la vivo ne estas senonda maro”.) = ĈIO FLUAS GLATE; VIVO SEN
NUBOJ; SENONDA MARO; LA VIVO ESTAS MIELA; VOJO STERNITA PER ROZO; ROZA VOJO;
NAVIGI SUR ROZOJ; LULO DE FELIĈO
MASTABA (Forma de
túmulo egípcio antigo, emblemático, do início da Era Dinástica, em que eram
sepultados faraós ou nobres importantes do Egito antigo. // Formo de
antikva egipta tombo, tipa por la komenco de la Dinastiara Erao, en kiu estis
entombigitaj faraonoj aŭ gravaj nobeloj de la antikva Egiptujo.) = MASTABO
MATERIAL INTELIGENTE
(Material que muda suas propriedades em resposta a estímulos externos. // Materialo, kiu
ŝanĝas siajn trajtojn responde al eksteraj stimuloj.) = (REAKCIA) INTELEKTA
MATERIALO
MEDICAMENTO
PERSONALIZADO (ou medicina de precisão ou individualizada: Abordagem
terapêutica que adapta tratamentos às características biológicas únicas de cada
paciente, incluindo seu perfil genético, estilo de vida e ambiente, visando, ao
invés de uma abordagem "tamanho único", prever a eficácia de um
remédio e minimizar efeitos colaterais. // Precizeca medicinaĵo, kiu adaptas sin al la unikaj biologiaj trajtoj de ĉiu paciento, inkluzive de ties
genetika karakterizo, vivstilo kaj vivmedio, celanta, anstataŭ
"ĉio-taŭgan" uzecon, personecigi la efikecon de kuracilo kaj
minimumigi flankajn efikojn.) = PERSONECIGITA MEDIKAMENTO / KURACILO
MEMBRANA DE OSMOSE
INVERSA (Tecnologia de filtragem para dessalinização e purificação de água. // Filtrada teknologio
por sensaligo kaj purigo de akvo.) = INVERSOSMOSA
MEMBRANO
METACOGNIÇÃO
(Capacidade de refletir sobre os próprios processos de pensamento. // Kapablo
pripensi la proprajn pensprocezojn.) = PENSADA MEMKONTROLO
METAVERSO
CORPORATIVO (Ambiente virtual 3D usado por empresas para reuniões, treinamentos
e colaboração. // 3D-virtuala medio uzata de kompanioj por kunvenoj,
trejnadoj kaj kunlaboro.) = KORPORACIA METAVERSO
MICROBIOMA HUMANO
(Conjunto de microrganismos que vivem no corpo humano. // Aro de
mikroorganismoj, kiuj vivas en la homa korpo.) = HOMA MIKROBIOMO
MICROCRÉDITO VERDE
(Empréstimo de pequeno valor para projetos de sustentabilidade ambiental. // Malgrandvalora
prunto por ekologiaj daŭripovaj projektoj.) = VERDA
MIKROKREDITO
MICROMOBILIDADE (Uso
de veículos leves e pequenos, como patinetes, para trajetos curtos. // Uzo de malpezaj
kaj malgrandaj veturiloj, kiel ekzemple skoteroj, por mallongaj itineroj.) = ENURBA VETURILETECO
MODO DE REPOUSO (Ou
suspensão para RAM, ou modo de espera: Modo de baixo consumo de energia para
dispositivos eletrônicos, como computadores, televisores e controles remotos.
// Malalta elektrokonsuma stato por elektronikaj aparatoj, kiel komputiloj,
televidiloj kaj teleregiloj.) = RIPOZ-STATO; DORMET-STATO
MOVIMENTO PELOS
DIREITOS DAS PESSOAS TRANS (Ou transativismo: Movimento de ativismo para
promover o status legal transgênero e eliminar a discriminação e a violência
contra as pessoas transgênero, no que diz respeito a habitação,
empregabilidade, acomodações públicas, educação, direitos, assistência social
e atendimento médico. // Movado de aktivismo por havigi la transgenran
juran statuson kaj elimini diskriminacion kaj perforton kontraŭ transgenruloj,
koncerne loĝadon, dungeblecon, publikajn estadejojn, edukadon, rajtojn, socian
asiston kaj kuracistan prizorgon.) = MOVADO POR
TRANSGENRAJ RAJTOJ; TRANSGENRA AKTIVISMO
MUCUNA (Ou Mucunã: Espécie de feijão do gênero botânico Mucuna, pertencente à família das leguminosas. // Specio de fabo de la botanika genro Mucuna, apartenanta al la familio de la leguminozoj.) = MUKUNO
NANOBOT (Robô em
escala nanométrica para aplicações médicas ou industriais. // Roboto en
nanometra skalo por medicinaj aŭ industriaj aplikoj.) = NANOROBOTO
NANOSSENSOR (Sensor
de dimensões nanométricas para detecção de substâncias em nível molecular. // Sensilo de
nanometraj dimensioj por detekti substancojn ĉe molekula nivelo.) = NANOSENSORILO;
NANOSENTILO
NÃO TER UMA PEDRA ONDE REPOUSAR
A CABEÇA (Sobre estar ao léu, sem lugar fixo para viver ou pernoitar. // Pri tio, esti sub la ĉielo, sen difinita loko
por vivi aŭ tranokti.) = NE POSEDI ŜTONON, KIE KUŜIGI LA KAPON; VIVI SENCELE / VAGADE / VAGECE
/ TIEN KAJ REEN
NARDUS L. (Gênero botânico pertencente à família Poaceae. // Botanika genro apartenanta al la familio Poacoj.) = NARDO
NEURODIVERSO (Que apresenta uma configuração neurológica atípica, como autismo ou TDAH. // Kiu prezentas netipan neŭrologian trajton, kiel aŭtismon aŭ ADHD-on.) = NEŬRODIVERSA; NEŬRODIVERSULO
NEUROPRÓTESE
(Dispositivo que substitui ou amplia funções do sistema nervoso. // Aparato, kiu
anstataŭigas aŭ pligrandigas funkciojn de la nerva sistemo.) = NEŬROPROTEZO
NÓ DIGITAL (Ponto de
conexão ou interação crítica em uma rede digital. // Kerna (aŭ nuklea) punkto
de konekto aŭ interago en cifereca reto.) = CIFERECA NODO
NUVEM DE VAPOR
SATURADA (Massa de ar com umidade relativa de 100%. // Aermaso kun
relativa humideco de 100%.) = SATURITA VAPORNUBO
OCEANOTERMIA
(Geração de energia a partir da diferença de temperatura entre águas oceânicas
profundas e superficiais. // Produktado de energio el la diferenco de
temperaturo inter profundaj kaj surfacaj oceanaj akvoj.) = OCEANOTERMECO
ONIPRESENÇA DIGITAL
(Presença constante e ubíqua de uma pessoa ou marca no ambiente online. // Konstanta kaj
ĉiea ĉeesto de persono aŭ marko en la interreta medio.) = CIFERECA
ĈIEESTECO
ORGANISMO
GENETICAMENTE MODIFICADO (Ser vivo com material genético alterado por técnicas
de engenharia genética. // Vivanta estulo kun genetika materialo ŝanĝita per
teknikoj de genetika inĝenierio.) = GENETIKE
MODIFITA ORGANISMO / VIVULO
PADRÃO OURO (Método
ou procedimento considerado o melhor disponível. // Metodo aŭ
proceduro konsiderata la plej bona disponebla.) = ORA / PLEJ BONA / PLEJA MODELO /
METODO / PROCEDO
PAISAGEM SONORA
(Conjunto de sons que caracterizam um determinado ambiente. // Aro de sonoj,
kiuj karakterizas difinitan medion.) = SONORA PEJZAĜO;
SON-PEJZAĜO
PANTANAL DIGITAL
(Metáfora para um ecossistema digital complexo, diverso e de difícil navegação.
// Metaforo por cifereca ekosistemo kompleksa, diversa kaj malfacile
navigebla.) = CIFERECA KOMPLEKSEJO / KOMPLEKSAĴO / PANTANALO
PANTUFAS CROCS (Calçados semifechados leves e anatômicos, fabricados em resina de célula fechada (material Croslite), destacando-se pelo conforto, resistência a odores, secagem rápida, solado antiderrapante e furos para ventilação. // Malpezaj kaj anatomiaj duonfermitaj ŝuoj, fabrikitaj el fermitĉela rezino (materialo Croslite), elstarantaj pro komforto, rezisto al odoroj, rapida sekiĝo, glitrezista plandumo kaj truoj por ventolado.) = (PANTOFLO) KROKSO
PASCALINA (Ou máquina de Pascal, calculadora de Pascal e máquina aritmética: Calculadora mecânica inventada por Blaise Pascal em 1642. // Mekanika kalkulilo inventita de Blaise Pascal en 1642.) = PASKALA KALKULILO
PASSAPORTE DE VACINA
DIGITAL (Certificado digital que comprova a vacinação de um indivíduo. // Cifereca
atestilo, kiu pruvas la vakcinadon de individuo.) = CIFERECA
VAKCIN-ATESTILO
PEER REVIEW ABERTO
(Processo de revisão por pares onde as identidades e críticas são públicas. // Procedo de
kolega reviziado, kie la identecoj kaj kritikoj estas publikaj.) = MALFERMA SAMFAKULA
REVIZI(AD)O / KRITIK(AD)O
PENSAMENTO CRÍTICO
(ou senso crítico: Análise realista de fatos para formar um julgamento
objetivo. // Realisma analizo de faktoj por formi objektivan juĝon.) = KRITIKA
PENS(AD)O; VALORJUĜO
PERMACULTURA URBANA
(Aplicação dos princípios da permacultura no planejamento e gestão de cidades.
// Apliko de la principoj de permakulturo en la planado kaj administrado de
urboj.) = URBA PERMAKULTURO
PERSONA DIGITAL
(Representação idealizada ou construída de um indivíduo nas redes sociais. // Elpensita aŭ
konstruita reprezento de individuo en sociaj retoj.) = CIFERECA
PERSONO / PERSONECO / PERSONECULO / INDIVIDUO
PESQUISA POR VOZ
(Busca na internet realizada através de comandos de voz. // Interreta serĉo
farita per voĉaj komandoj.) = VOĈA / VOĈKOMANDA SERĈO
PIPELINE (Fluxo de processo em várias
etapas, seja para mover dados, gerenciar e afunilar vendas, ou otimizar
hardware de computadores, com o objetivo de coletar, transformar e entregar
algo de forma sequencial, identificando gargalos e melhorando a eficiência. // Fluo de procezo en pluraj etapoj, ĉu por movi
datumojn, administri kaj trakanaligi vendojn, aŭ optimumigi komputilan
aparataron, kun la celo kolekti, transformi kaj liveri ion sinsekve, detektante
pas-ŝtopiĝojn kaj plibonigante efikecon.) = DATENDUKTO; DATENKANALO
PLASMA DE
QUARK-GLÚONS (Estado da cromodinâmica quântica que existe quando a temperatura
e/ou a densidade são muito altas, sendo composto de quarks e glúons (quase)
livres que são os componentes básicos da matéria, acreditando-se que existiu
durante os primeiros 20 a 30 microsegundos depois de que o universo nascera no
Big Bang. // Stato de kvantuma kromodinamiko, kiu ekzistas kiam la
temperaturo kaj/aŭ la denseco estas tre altaj, konsistanta el (preskaŭ) liberaj
kvarkoj kaj gluonoj, kiuj estas la bazaj komponantoj de la materio, kredeble
ekzistinta dum la unuaj 20 ĝis 30 mikrosekundoj post kiam la universo naskiĝis
en la Praeksplodo.) = KVARKO-GLUONA PLASMO; PLASMO EL KVARKO KAJ GLUONO
POLUIÇÃO LUMINOSA
(Brilho excessivo do céu noturno devido à iluminação artificial. // Troa brilo de
la nokta ĉielo pro artefarita lumigado.) = (ARTEFARIT)LUMA
POLUADO
PRECISÃO AGRÍCOLA
(Manejo detalhado da lavoura com uso de dados e tecnologia para otimizar
recursos. // Detala administrado de plantado per uzo de datenoj kaj
tekniko por optimumigi rimedojn.) = PRECIZECA
AGROKULTURO / AGRIKULTURO / TERKULTURO
PRESERVAÇÃO DIGITAL
(Conjunto de atividades para garantir o acesso de longo prazo a materiais
digitais. // Aro de zorgoj por certigi longtempan aliron al ciferecaj
materialoj.) = CIFERECA KONSERVADO
PROCESSAMENTO DE
LINGUAGEM NATURAL (Campo da IA que estuda a interação entre computadores e
línguas humanas. // Kampo de AI, kiu studas la interagon inter komputiloj kaj
homaj lingvoj.) = NATURLINGVA PROCEDADO
PROPRIEDADE
INTELECTUAL DIGITAL (Direitos autorais e de patente aplicados a criações no
ambiente digital. // Aŭtorrajtoj kaj patentoj aplikataj al kreaĵoj en la
cifereca medio.) = CIFERECA INTELEKTA PROPRAĴO
PROTOCOLO DE QUIOTO
(Tratado internacional ambiental de 1997 com compromissos mais rígidos para a
redução da emissão dos gases que produzem o efeito estufa. // Internacia
media traktato el 1997 kun pli striktaj devontigoj por malpliigi la emision de
forcej-efikaj gasoj.) = PROTOKOLO DE KIOTO
QUARENTENA SANITÁRIA
(Isolamento de pessoas ou animais para prevenir a propagação de doenças. // Izolado de
homoj aŭ bestoj por bari la disvastiĝon de malsanoj.) = SANA / KONTRAŬMALSANA KVARANTENO
QUEBRADA (Gíria para
se referir a bairro, periferia, comunidade popular, evocando um sentimento de
identidade, pertencimento e resistência social. // Slango por
rilati al kvartalo, periferio, popola komunumo, elvokanta senton de identeco,
aparteno kaj socia rezisto.) = (EKSTERCENTRA) KVARTALO; PERIFERIEJO; (LOĜ)KOMUNUMO; GETO
QUEIMAR A LARGADA
(Começar algo antes do tempo previsto, de forma prematura ou antecipada, sendo
uma infração que vem do esporte (largar antes do tiro de partida) e que é usada
metaforicamente para situações do dia a dia, como iniciar um projeto cedo
demais ou cometer um erro inicial que prejudica o resultado. // Komenci ion
antaŭ la antaŭvidita tempo, trofrue aŭ antaŭtempe, estante malobservo devenanta
de sporto (ekiri antaŭ la pafa signalo) kaj kiu estas uzata metafore por
ĉiutagaj situacioj, kiel komenci projekton tro frue aŭ fari komencan eraron,
kiu difektas la rezulton.) = FALSIGI / MISIGI LA STARTON; MISKOMENCI
QUEIMAR FOSFATO (Ou
gastar fosfato: Termo usado antigamente equivalente a botar o cérebro para
pensar. // Termino uzata antaŭe ekvivalenta al igi la cerbon pensadi, rezoni.) = CERBUMI; REZONEGI; KAPROMPI
QUÍMICA VERDE (Projeto
de produtos e processos químicos que reduzem ou eliminam o uso de substâncias
perigosas. // Aranĝo de kemiaj produktoj kaj procedoj, kiuj reduktas
aŭ forigas la uzon de danĝeraj substancoj.) = VERDA KEMIO
RÁDIO-PEÃO (Ou
rádio-corredor: Nome informal dado a uma rede de rumores dentro das
organizações, sendo o responsável pelas propagações de fofocas ou notícias
falsas. // Neformala nomo donita al reto de onidiroj ene de organizoj,
estanta respondeca pri la disvastigo de klaĉoj aŭ malveraj novaĵoj.) = ONIDIRA RADIO;
KLAĈO-RETO
REALIDADE ESTENDIDA (Termo guarda-chuva para tecnologias imersivas como Realidade Virtual (VR), Aumentada (AR) e Mista (MR), que fundem o mundo físico com o digital para criar experiências interativas e envolventes para treinar, jogar, trabalhar e se conectar usando sensores, IA e gráficos para simulações realistas ou sobreposições digitais no ambiente real. // Multsignifa termino por imersiigaj teknikaĵoj kiel Virtuala Realeco (VR), Ekspansia Realeco (AR) kaj Miksta Realeco (MR), kiuj kunfandas la fizikan mondon kun la cifereca por krei interagajn kaj allogajn spertojn por trejnado, ludado, laboro kaj konektado.) = EKSPANSIA REALECO; EKSPANSIINTA REALAĴO
RECONHECIMENTO
FACIAL (Tecnologia biométrica que identifica pessoas a partir de
características do rosto. // Biometria tekniko, kiu identigas homojn surbaze
de vizaĝaj trajtoj.) = PERVIZAĜA IDENTIGO; VIZAĜO-REKONO
RECURSOS
EDUCACIONAIS ABERTOS (Materiais de ensino, aprendizado e pesquisa de livre
acesso. // Instruaj, lernaj kaj esploraj materialoj kun libera aliro.) = MALFERMAJ
EDUK-RIMEDOJ
REDE 5G (Quinta
geração de tecnologia de rede móvel, com alta velocidade e baixa latência. // Kvina generacio
de poŝtelefona teknologio, kun alta rapido kaj malalta lanteco.) = TELEFONIO 5G;
RETO 5G; 5G-RETO
REGENERAÇÃO TECIDUAL
(Processo de reparo ou crescimento de tecidos biológicos. // Procedo de
riparo aŭ kreskigo de biologiaj histoj.) = HISTO-REGENERADO
ROBÓTICA
COLABORATIVA (Robôs projetados para trabalhar de forma segura ao lado de
humanos. // Robotoj projektitaj por sekure labori kune kun homoj.) = KUNLABORA
ROBOTIKO
ROMANTIZAR
(Ressaltar apenas o eventual ou imaginário lado belo, poético, positivo ou
romanesco de uma certa realidade negativa ou multiaspectual. // Emfazigi nur la
eventualan aŭ imagan belan, poezian, pozitivan aŭ romaneskan flankon de certa negativa aŭ multaspekta realeco.) = BELREALECIGI; ROMANESKIGI; ROMANECIGI; POEZIECIGI
SATÉLITE CUBE
(Nanossatélite de formato e dimensões padronizadas, usado para pesquisa
espacial de baixo custo. // Nanosatelito kun normigitaj formo kaj dimensioj,
uzata por malmultekosta Spaca esplorado.) = KUBOSATELITO
SEICHELES (Ou Seychelles:
País insular localizado no Oceano Índico ocidental, constituído por 115 ilhas
distribuídas entre vários arquipélagos localizados a norte e nordeste de
Madagáscar. // Insula lando situanta en la okcidenta Hinda Oceano,
konsistanta el 115 insuloj distribuitaj inter pluraj arkipelagoj situantaj
norde kaj nordoriente de Madagaskaro.) = SEJŜELA
RESPUBLIKO; SEJŜELOJ
SEMÂNTICA WEB (Visão
de uma web onde os dados são interligados e compreensíveis por máquinas. // Vizio de
retejo, kie datumoj estas interkonektitaj kaj kompreneblaj de maŝinoj.) = SEMANTIKA TTT
SENSORIAMENTO REMOTO
(Coleta de dados sobre a Terra a partir de satélites ou aeronaves. // Kolektado de
datenoj pri la Tero per satelitoj aŭ aviadiloj.) = TELEDETEKTADO
SIMBIOSE INDUSTRIAL
(Associação entre empresas onde os resíduos de uma são insumos para outra. // Asocio inter
kompanioj, kie la restaĵoj de unu estas krudmaterialoj por alia.) = INDUSTRIA
SIMBIOZO
SÍNCROTRON (Tipo
particular de acelerador cíclico de partículas, originado do cíclotron, em que
o feixe de partículas viaja ao longo de um caminho fechado. // Speciala tipo
de cikla partikla akcelilo, devenanta de la ciklotrono, en kiu la partiklofasko
vojaĝas laŭ fermita vojo.) = SINKROTRONO
SLOW LIVING (OU VIDA
LENTA: Filosofia de vida que propõe desacelerar o ritmo acelerado do mundo
moderno, buscando uma existência mais intencional, consciente e equilibrada,
focando no bem-estar, na simplicidade e na valorização do presente e das
pequenas coisas, em vez de viver no piloto automático ou na corrida por
produtividade. // Vivfilozofio, kiu proponas malrapidigi la akcelitan ritmon
de la moderna mondo, serĉante pli laŭcelan, konscian kaj ekvilibrecan
ekziston, enfokusigante la bonfarton, la simplecon kaj la valorigon de la nuntempo
kaj la malgrandaj aferoj, anstataŭ vivi per aŭtomatemo aŭ klopodado por produktemo.) = TRANKVILA / NERAPIDA VIVO / VIVRUTINO / VIVSTILO
SOCIOCONSTRUTIVISMO
(Abordagem interdisciplinar nas ciências humanas (sociologia, pedagogia e
psicologia) que tem por objeto o conhecimento e sua gênese, segundo a qual o
desenvolvimento humano é socialmente situado e o conhecimento é construído
através da interação com os outros. // Interfaka konsideraĵo en la homaj sciencoj
(sociologio, pedagogio kaj psikologio), kiu havas kiel objekton la konadon kaj
ĝian genezon, laŭ kiu la homa evoluo estas persiste situanta kaj la koneco estas
konstruata per la interagado kun la aliaj.) = SOCIKONSTRUISMO
SOLSTÍCIO (Na
astronomia, momento em que o Sol, durante seu movimento aparente na esfera
celeste, atinge a maior declinação em latitude, medida a partir da linha do
equador. // En astronomio, momento kiam la Suno, dum sia ŝajna moviĝo
sur la ĉiela sfero, atingas la plej grandan deklinacion en latitudo, mezurata
de la ekvatoro.) = SOLSTICO
TERMIAL
(Representado pelo símbolo ?, notação matemática posfixa que representa a soma
dos números naturais de n até 1. // Reprezentata per la simbolo ?,
postfiksa matematika notacio, kiu reprezentas la sumon de la naturaj nombroj de
n ĝis 1.) = TERMIALO
TIBRE (Rio no território italiano, com nascente na Emília-Romanha, e que atravessa a Toscana (Sansepolcro), a Úmbria (Città di Castello), depois o Lácio (Orte e Roma) e deságua no mar Tirreno. // Rivero en la itala teritorio, kun fonto en Emilio-Romanjo, kaj kiu trafluas Toskanion (Sansepolkro), Umbrion (Città di Castello), poste Lationo (Orte kaj Romo) kaj enfluas en la Tirenan maron.) = TIBERO
TÓRRIDO (Muito
quente, ardente, abrasador. // Tre varma, ardanta, bruliga.) = ARDEGA;
RUĜARDA; VARMEGA
TRAP (Gênero musical estadunidense que surgiu na década de 2000, como um subgênero do rap/hip-hop com características de música eletrônica e temática urbana, com batidas pesadas do bumbo marcante sintetizado, samples de frequência aguda e caixa com batida suave, geralmente não seguindo uma estrutura definida que permita experimentos nas batidas. // Usona muzika ĝenro, kiu aperis en la 2000-aj jaroj, kiel subĝenro de repo/hiphopo kun trajtoj de elektronika muziko kaj urba temaro, kun pezaj ritmoj de la sintezita bastamburo, altfrekvencaj samploj kaj tambureto kun mola ritmo, kutime ne sekvanta difinitan strukturon kiu permesu eksperimentojn en la ritmoj.) = HIPHOPAĈO
TREMEMBÉ (Município
brasileiro do estado de São Paulo. // Brazila municipo en la ŝtato
San-Paŭlio.) = TREMEMBEO
VACÂNCIA (Condição
ou estado do que não se encontra ocupado ou preenchido; vacatura, vagância,
vagatura; período durante o qual isso ocorre; vacatura, vagância, vagatura. // Kondiĉo aŭ
stato de tio, kio ne estas okupata aŭ plenigita; vakanteco; periodo dum kiu tio
okazas.) = VAKADO
VIRA-LATA CARAMELO
(Ou cachorro caramelo, ou, popularmente, apenas caramelo: Cão de rua sem raça
definida, de pelagem caramelo. // Strat-hundo sen difinita raso, kun
karamelkolora pelto.) = (SENRASA / BRUNKOLORA / BRUNA) STRATHUNDO
VODUM (ou vodun:
Religião tradicional animista da África Ocidental (Benim, Togo, Gana, Nigéria),
cultuando espíritos (voduns) dos povos Jeje-Fon, com mais de 7 milhões de
adeptos, e que originou tradições diaspóricas como o vudu haitiano, Candomblé
Jejé no Brasil e Voodoo da Louisiana, frequentemente sincretizadas com o
cristianismo. // Tradicia animisma religio de Okcidenta Afriko (Benino,
Togo, Ganao, Niĝerio), kultanta spiritojn (voduojn) de la popoloj Jeje-Fon, kun
pli ol 7 milionoj da adeptoj, kiu naskis diasporajn tradiciojn kiel la haitian
vuduon, Kandombleo Ĵeĵo en Brazilo kaj Voduo de Luiziano, ofte sinkretigitaj
kun Kristanismo.) = VODUO, VUDUO
ZOOM FATIGUE
(Sinônimo de "Fadiga de Zoom", esgotamento por uso excessivo de
videoconferências. // Laciĝo pro troa uzado de virtualaj sinprezentoj.) = TROA
RETSINPREZENTA LACIĜO; ZUM-LACIĜO
