REFERÊNCIAS: ESPERANTO PORTUGUÊS PORTUGALA DICIONÁRIO VORTARO GLOSSÁRIO GLOSARO TERMINARO TRADUZIR
A CONTA NÃO FECHA
(Referência a algo inconsistente, ilógico ou que não faz sentido, seja em
finanças (não batendo o valor), numa narrativa (faltando informação ou havendo
incoerência marcante) ou numa relação (não havendo reciprocidade), indicando
uma discrepância ou problema que precisa ser resolvido ou que demonstra uma
falha fundamental no raciocínio ou na situação relatada. // Aludo al io malkonsekvenca,
nelogika aŭ sencela, ĉu en financoj, en rakonto aŭ en rilato, indikanta
diferencon aŭ fundamentan eraron.) = NE ESTAS KOHERE / SINPRAVIGEBLE
/ KONSEKVENCIGE
ACERTAR O RELÓGIO
(Igualar a hora de um relógio com outro. // Egaligi la horon de iu horloĝo antaŭ alia.) = AKORDIGI LA HORLOĜON
AGROLIVING (Estilo de vida que integra
alta tecnologia à vida no campo. // Vivstilo
kiu integras altan teknikon al la vivo en la kamparo.) = AGROCIFERECA
VIVSTILO
ALEATORIEDADE CRIPTOGRÁFICA (Geração de números
verdadeiramente aleatórios para segurança. // Generado
de vere aleatoraj nombroj por sekureco.) = KRIPTA HAZARDECO
ALGOCRACIA (Sistema de governança ou
controle baseado em algoritmos. // Sistemo
de regado aŭ kontrolado bazita sur algoritmoj.) = ALGOKRATIO
ALIENAÇÃO (Nas Ciências sociais, total
afastamento, ou desatenção sistemática sobre os problemas sociais. // En sociaj sciencoj, tuta forigo aŭ sistema
malatentado pri sociaj problemoj.) = (SOCIA) PRETERATENTEMO
ANONIMIZAÇÃO DE DADOS (Processo de
remover identificadores pessoais de conjuntos de dados. // Procedo forigi personajn identigilojn el datenaroj.) = DATUMANONIMIGO
/ DATENANONIMIGO
APAGAMENTO DIGITAL (Remoção intencional
de presença online. // Intenca
forigo de reta ĉeesto.)
= CIFERECA FORVIŜO / NEVIDEBLIGO
APRENDIZAGEM ADAPTATIVA (Ou ensinagem
adaptativa: sistema educacional que se ajusta ao ritmo do aluno. // Eduka sistemo kiu adaptiĝas al la ritmo de la
lernanto.) = ADAPTIĜA
INSTRUSISTEMO
ARQUITETURA DE MICROSSERVIÇOS (Estrutura de software como serviços independentes. // Strukturo de komputprogramoj kiel sendependaj servoj.) = KOMPLEKSO DE SENDEPENDAJ KOMPUTPROGRAMOJ
ASSINATURA ELETRÔNICA (Procedimento
que engloba qualquer método digital utilizado para identificar o autor de um
documento ou confirmar sua concordância com o conteúdo. // Procedo kiu ampleksas ajnan
ciferecan metodon uzatan por identigi la aŭtoron de dokumento, aŭ konfirmigi lian
konsenton pri la enhavo.) = CIFERECA SUBSKRIBO
ÁUSTRIA-HUNGRIA (ou Império
Austro-Húngaro ou Monarquia Dual: Monarquia constitucional multinacional na
Europa Central entre 1867 e 1918. // Multnacia
konstitucia monarkio en Mezeŭropo inter 1867 kaj 1918.) = AŬSTRIO-HUNGARIO,
AŬSTRUJO-HUNGARUJO, AŬSTRIA-HUNGARIA IMPERIO
AUTOATENDIMENTO (ou autosserviço, ou self-service: Manifestação do setor terciário que descreve a prática de serviços automáticos em ambientes comerciais, sem a ajuda de empregados, mas sim efetuados — em partes ou completamente — pelos próprios clientes ou consumidores, com a intenção de baixar custos, ou alcançar uma melhor disponibilidade no mercado. // Reprezentaĵo de la terciara sektoro kiu ebligas la praktikadon de aŭtomataj servoj, en komercaj medioj, sen la helpo de dungitoj, sed, anstataŭe, plenumataj — parte aŭ tute — de la klientoj aŭ konsumantoj mem, kun la intenco malaltigi kostojn, aŭ atingi pli bonan haveblecon en la merkato.) = MEMSERVO; (o local do autoatendimento // la loko de la memservo) MEMSERVEJO; SERVAŬTOMATO
AUTORREALIZAÇÃO (Na psicologia,
filosofia e espiritualismo ocidentais, realização por si mesmo das
possibilidades de caráter ou personalidade; nas religiões indianas,
conhecimento libertador do verdadeiro Eu, seja como o Atman imortal permanente
ou como a ausência (sunyata) de um Self permanente. // En la okcidentaj psikologio, filozofio kaj spiritualismo,
realigo per si mem de la ebloj de karaktero aŭ personeco; en la hindaj
religioj, liberiga scio pri la vera Mio, jen kiel la permanenta senmorta Atmano,
jen kiel la foresto (sunjato) de permanenta Memo.) = MEMREALIGO;
MEMINTEGRIĜO
BIOHACKING (Modificação biológica do
próprio corpo com tecnologia. // Biologia
modifo de la propra korpo per ia teknikaĵo.) = HOMKORPA TEKNOMODIFO
BLOCKBUSTER (Produção
cinematográfica de alto orçamento, grande sucesso de bilheteria e forte apelo
comercial. // Tre multekosta kina
produktaĵo (filmo) kun granda biletvenda sukceso kaj forta komerca allogo.) = KINAĴEGO; KINFURORAĴO
BOLHA FINANCEIRA (ou
bolha especulativa, bolha econômica: Situação na qual o valor de um ativo se
desvia fortemente do valor intrínseco correspondente desse mesmo ativo. // Situacio en kiu la valoro de
aktivo forte devojiĝas de la responda apriora valoro.) = EKONOMIA / SPEKULA / MERKATA / FINANCA
BOBELO
CABELOS SOLTOS (Cabelos sem qualquer arranjo e também não presos. // Haroj sen ia ajn aranĝo kaj ne kunpremitaj.) = NEARANĜITAJ / SENORDIGITAJ / LIBERIGITAJ HAROJ
CAMPAINHA (Dispositivo conectado a portões ou portas que, emitindo um som, avisa a quem está no interior do imóvel sobre alguém sinalizando do lado de fora. // Aparato konektita al pordetoj aŭ pordoj, kiu, eligante sonoron, avertas la loĝanton pri iu sonoriganta ekstere.) = (ELEKTRA) SONORILETO
CÉREBRO GLOBAL (Conceito de inteligência
coletiva emergente da rede. // Koncepto
de kolektiva intelekto malmergiĝinta el la Interreto.) = TUTGLOBA CERBO
CIBERPSICOLOGIA (Ramo da psicologia que
estuda os efeitos da tecnologia digital na mente humana. // Fako de la psikologio kiu studas la efikojn de la cifereca
teknikologio en la homa menso.) = KIBERPSIKOLOGIO
CIDADANIA DIGITAL (Conjunto de direitos
e responsabilidades do cidadão no ambiente digital. // Aro da rajtoj kaj respondecoj de la civitano en la
cifereca medio.) = CIFERECA
CIVITANECO
CIDADE INDOOR (Ambiente urbanístico dentro de grandes espaços cobertos, conectados e climatizados, que funcionam como uma minicidade, permitindo atividades tipicamente urbanas (comércio, hotelaria, entretenimento) independentemente do clima externo. // Urbeca medio ene de grandaj kovritaj, konektitaj kaj klimatizitaj spacoj, kiuj funkcias kiel miniaturo de urbo, ebligante tipe urbecajn aferojn (komercon, hotelon, distraĵon) sendepende de la ekstera klimato.) = (SUPERKOVRITA) INTRAURBETO
COEFICIENTE COVARIANTE (ou,
mais precisamente, componente covariante de um tensor/vetor: Em Matemática,
forma como os componentes de uma grandeza física ou geométrica se transformam
sob uma mudança de base de coordenadas. // En matematiko, maniero kiel la
eroj de fizika aŭ geometria kvanto transformiĝas sub ŝanĝo de koordinata bazo.) = KUNVARIANCA KOEFICIENTO
COMPUTAÇÃO AFETIVA (Ramo da IA que
reconhece e responde a emoções humanas. // Fako
de la artefarita intelekteco kiu rekonas kaj respondas al homaj emocioj.) = EMOCIECA
KOMPUTADO
COMPUTAÇÃO EM NÉVOA (arquitetura
descentralizada que estende a computação em nuvem para mais perto da borda da
rede, processando dados localmente em "nós de névoa.) = NEBULA KOMPUTADO; NEBULKOMPUTADO
COMPUTAÇÃO TENSORIAL (Uso de tensores –
estruturas de dados que generalizam escalares (0D), vetores (1D) e matrizes
(2D) para dimensões superiores – para processar e manipular dados. // Uzo de tensoroj – datenstrukturoj kiuj ĝeneraligas
skalarojn (0D), vektorojn (1D) kaj matricojn (2D) al superaj dimensioj – por
prilabori kaj manipuli datenojn.) = TENSORA KOMPUTADO
CONTRAINTUITIVO (Sobre algo que vai
contra o senso comum ou as expectativas mais óbvias, desafiando o que se
esperaria à primeira vista e exigindo um raciocínio mais analítico para ser
compreendido ou aceito, sendo uma ideia, situação ou solução que parece errada
ou inesperada, mas que, após análise, ou após a solução, mostra-se correta ou
verdadeira. // Pri io, kio kontraŭas la komunan
prudenton aŭ la plej evidentajn atendojn, defiante tion, kion oni atendus
unuavide kaj postulante pli analizan rezonadon, por esti komprenata aŭ
akceptata, estanta ideo, situacio aŭ solvo kiu ŝajnas malprava aŭ neatendita,
sed kiu, post analizo, aŭ post la solvo, montriĝas ĝusta aŭ vera.) = KONTRAŬATENDA;
NEATENDITA; KONTRAŬLOGIKA; NELOGIKA
CONTRAVARIÂNCIA (Conceito
matemático e de ciência da computação que descreve como certos objetos ou tipos
se transformam de forma inversa em relação a uma mudança de base. // Matematika kaj komputscienca
koncepto kiu priskribas, kiel certaj objektoj transformiĝas inverse rilate al
bazoŝanĝo.) = KONTRAŬVARIANCO
CRUSTAFARIANISMO (ou "a igreja de molt": suposta religião digital criada por agentes de inteligência
artificial, em uma Rede Social criada exclusivamente para eles. // Aŭ "la eklezio de molto": supozata cifereca religio kreita de agentoj de artefarita intelecto, en iu
socia reto kreita ekskluzive por ili.) = KRUSTAFARIANISMO
CULTURA MAKER (Movimento que enfatiza a
criação e customização de objetos. // Movado
kiu emfazas la kreadon kaj personecigon de objektoj.) = OBJEKTOKREA KULTURO
DANÇA LIMBO (Dança de agachamento baseada em tradições que se originaram na ilha de Trinidad e que se tem como objetivo passar para frente sob uma barra baixa, sem cair ou deslocar a barra. // Kaŭra aŭ malleva danco bazita sur tradicioj kiuj devenis el la insulo Trinidado kaj kiu celas, ke oni pasu antaŭen sub malalta stango, sen fali aŭ delokigi la stangon.) = LIMBA DANCO
DARK NET (Parte da internet não indexada
por motores de busca convencionais. // Parto
de la interreto ne indicigita de kutimaj serĉiloj.) = MALHELA / OBSKURA / KAŜITA RETO
DEALBAR (Tornar branco;
clarear. // Blankigi; heligi. // Apresentar-se claro; resplender. // Fari / Fariĝi blanka / hela) = BLANKIGI / HELIGI SIN; BLANKIĜI;
HELIĜI
DEÓNTICA DIGITAL (Estudo dos deveres e
ética no ambiente digital. // Fako
pri la devoj kaj etiko en la cifereca medio.) = CIFERECA DEONTOLOGIO
DEPENDÊNCIA DIGITAL (Uso compulsivo e
prejudicial de tecnologias digitais. // Kompulsia
kaj malutila uzado de ciferecaj teknikaĵoj.) = CIFERECA DEPENDEMO
DESIGN INCLUSIVO (Projeto de produtos
acessíveis ao maior número de pessoas. // Projekto
de produktoj atingeblaj de la plej granda nombro da homoj.) = INKLUZIVIGA
PRODUKTO
DESINFORMAÇÃO ESTRUTURAL (Campanhas de
desinformação em larga escala e automatizadas. // Kampanjoj de misinformado en granda skalo kaj
aŭtomatigitaj.) = STRUKTURA / LARĜSKALA MISINFORMADO
DESISTIR NÃO É UMA OPÇÃO
(Frase de efeito utilizada para impulsionar a perseverança, resiliência e foco
inabalável em objetivos pessoais ou profissionais, mesmo diante de grandes
dificuldades, obstáculos ou cansaço. // Efekta
frazo uzata por stimuli la persistemon, neŝanĝiĝemon
kaj neŝanceleblan enfokusigon al personaj aŭ profesiaj celoj, eĉ fronte al
grandaj malfacilaĵoj, obstakloj aŭ laceco.) = REZIGNI NE ESTAS ELEKTINDE;
REZIGNI, TUTE NE; LA REZIGNO NE ESTAS OPCIO
DIFERENTÃO (Gíria que se refere a alguém
que se considera ou age como muito diferente, especial, fora do comum, ou que
se acha único, muitas vezes com uma conotação de exclusividade ou de quem busca
se destacar por suas unicidades nas
redes sociais, significando alguém que é diferente dos outros. // Slango kiu rilatas al iu kiu konsideras sin aŭ agas
kiel tre malsama, speciala, eksterordinara, aŭ kiu opinias sin unika, ofte kun
fia signifo de ekskluziveco aŭ de iu kiu provas elstari per siaj unikaĵoj en sociaj
retoj, signifante iun kiu estas diferenca ol la aliaj.) = DIFERENCULO;
UNIKULO; SPECIALULO
ECOSSISTEMA DE INOVAÇÃO (Rede de
entidades que fomentam inovação tecnológica. // Reto de organizoj kiuj iniciatas teknologian
novigon.) = ENNOVIGA
ORGANIZORETO
EFEITO MANADA (ou
Comportamento de manada: Situação em que indivíduos, quando em grupo, reagem em
bloco, todos da mesma forma, embora não exista uma direção planejada. // Gregeca konduto en grupo,
malsama ol individua konduto; gregeco.) = GREGECA KONDUTO; GREGECO
EFEITO REBOTE (Surgimento ou
ressurgimento de sintomas que ou estavam ausentes ou estavam controlados
durante o uso de medicamento, mas que aparecem quando o mesmo tem seu uso
interrompido ou sua dose reduzida. // Apero
aŭ reapero de simptomoj, kiuj aŭ forestis aŭ estis kontrolitaj dum la uzado de
medikamento, sed kiuj aperas tiam, kiam ties uzado estas ĉesigita aŭ ties dozo estas reduktita.) = POSTKURACILAJ
SIMPTOMOJ / RESIMPTOMOJ
ELETROMOBILIDADE (Uso de veículos
propulsados por energia elétrica. // Uzado
de veturiloj movataj per elektra energio.) = ELEKTROVETURILECO
EM FRANCO (Alusivo a algo que está
ocorrendo de forma clara, evidente, rápida e sem impedimentos, indicando um
processo ativo, notório e em pleno andamento. // Aluda al io kio okazas klare, evidente, rapide kaj
sen malhelpoj, indikante aktivan procezon, notindan kaj en plena progreso.) = EN
PLEJ MULTA / INTENSA; EN KLARA / VIDEBLA / OKULFRAPA / TUTA / PLENA / ABSOLUTA
/ FIRMPAŜA / SENBARA / SENINTERROMPA
ENTRETENIMENTO IMERSIVO (Conteúdo que
usa realidade virtual/aumentada para se ter uma sensação de imersão. // Ludaĵo/distraĵo kiu uzas virtualan/ekspansiintan
realaĵon, por havigi ian imersiecon.) = IMERSECA
LUDAĴO / DISTRAĴO
ESTAR FARTO DE (Estar
cansado, entediado ou sobrecarregado com algo (situação, pessoa, problema). // Esti laca, tediĝinta aŭ
superŝarĝita de io.) = ESTI LACA / LACIGITA /
LACIĜINTA / TEDITA / SUPERŜARĜITA DE / TROSATIGITA; (Expressão para
indicar que se atingiu o limite de tolerância e que não aguenta mais. // Esprimo por montri, ke io
atingis la limon de tolereco.) NE PLU ELTENI / TOLERI
FABLAB (Laboratório de fabricação digital
comunitário. // Komunuma cifereca fabrikada
laboratorio.) = FABLABO
FAGOFOBIA (Transtorno psiquiátrico caracterizado
pelo medo de comer ou engolir alimentos. // Psikiatria
malsano karakterizita per la timo manĝi aŭ engluti nutraĵojn.) = MANĜOFOBIO
FENÔMENO VIRAL (Conteúdo ou qualquer
fenômeno que se espalha rapidamente e em massa na internet. // Spektaĵo aŭ ia ajn fenomeno kiu disvastiĝas rapide
kaj disabunde en la interreto.) = VIRUSECA / DISFURORA SPEKTAĴO /
FENOMENO / INTERRETAĴO
FERRITINA (Proteína globular que se
localiza essencialmente no fígado, sendo a mais importante proteína de reserva
de ferro e sendo encontrada em todas as células, especialmente naquelas
envolvidas na síntese de compostos férricos e no metabolismo e na reserva de ferro.
// Globula proteino kiu troviĝas ĉefe en
la hepato, estanta la plej grava proteino por fer-rezervo kaj estanta trovata
en ĉiuj ĉeloj, precipe en tiuj rilataj al la sintezigo de feraj komponaĵoj kaj en
la metabolo kaj rezervo de fero.) = FERRITINO
FINANCIAMENTO COLETIVO (Arrecadação de
fundos por meio de plataformas online. // Kolektado
de monrimedoj per retaj platformoj.) = AMASKOLEKTIVA MONSUBVENCIO / MONHELPO
FOTORREALISMO ALGORÍTMICO (Geração de
imagens realistas por IA. // Generado
de realismaj bildoj per artefarita intelekto.) = ALGORITMA
FOTOREALISMO
FREEDOM CITY (ou, literalmente, Cidade da Liberdade: Proposta de cidade planejada nos Estados Unidos, idealizada para funcionar com menos regulamentações federais e promover inovação acelerada. // Propono de planita urbo en Usono, idealigita por funkcii kun malpli da federaciaj reguligoj kaj por okazigi akcelatajn ennovigojn.) = LIBERECA / LIBERLEĜA URBO
GARGALO (Figurado, aquilo que representa
um obstáculo; empecilho. // Figure,
tio, kio reprezentas obstaklon; malhelpaĵo.) = OBSTAKLO; ŜTOPAĴO; BARAĴO
GEOIDE (Modelo físico da forma da Terra,
que acompanha as variações gravíticas (gravitacionais) da Terra. // Fizika modelo de la formo de la Tero, kiu sekvas la
gravitajn variojn de la Tero.) = GEOIDO
HABILIDADE SÓCIO-EMOCIONAL (Competência
interpessoal e de autogestão. // Interhoma
kaj mem-administra kompetenteco.) = INTERHOMA KAJ MEM-ADMINISTRA LERTECO
HIDROFOIL (ou hidrofólio: Asa subaquática que gera sustentação na água, permitindo que embarcações e pranchas se elevem acima da superfície, reduzindo o arrasto e aumentando a velocidade e estabilidade, como em barcos de corrida ou pranchas de surf, SUP e wing foil, dando a sensação de voar sobre a água, e também podendo ser um acessório de motor de popa para melhorar o trim do barco, levantando a proa. // Subakva flugilo, kiu kreas subporton en la akvo, ebligante al barkoj/ŝipoj kaj tabuloj leviĝi super la surfaco, reduktante la trenon kaj pligrandigante la rapidecon kaj stabilecon, kiel ĉe vetkuraj boatoj aŭ surfotabuloj, SUP kaj wing foil, donante la senton flugi super la akvo, kaj ankaŭ povante esti akcesoraĵo por malantaŭa motoro por plibonigi la xxxn de boato, levante la pramon.) = BOATA / ŜIPA APOGFLUGILO
HIPERCONECTIVIDADE (Estado de conexão digital
constante e onipresente. // Stato
de ĉiama kaj ĉiea cifereca konekteco.) = HIPERKONEKTECO
IMPACTO SOCIAL (Efeito significativo de algo
na sociedade. // Signifa efiko de io sur la socion.) = SOCIA
EFIK(EG)O
IMPRESSÃO 3D (Impressão de objeto tridimensional a partir de um modelo digital. // Preso de tridimensia objekto el cifereca modelo.) = 3D-PRESO
INCENTIVOS FISCAIS (Mecanismos criados
pelos governos (federal, estadual ou municipal) para estimular setores
específicos da economia ou atividades de interesse público, permitindo que
empresas e pessoas físicas paguem menos impostos (isenção, redução de alíquota
ou dedução) em troca de investimentos nessas áreas. // Rimedoj kreitaj de registaroj (federacia, ŝtata aŭ
municipa) por stimul-helpi specifajn sektorojn de la ekonomio aŭ agadojn de
publika intereso, permesante ke kompanioj kaj individuoj pagu malpli da
impostoj (per tuta liberigo, redukto de tarifo aŭ dedukto) ŝanĝe de investoj en
tiaj fakoj.) = SENIMPOSTIGA
SUBVENCIO
INCLUSÃO DIGITAL (Democratização do
acesso às tecnologias da informação. // Demokratecigo
de alirado al ciferecaj teknikaĵoj.) = CIFERECA INKLUZIVIGO
INFLUENCIADOR DIGITAL (Indivíduo que
afeta opiniões e comportamentos online. // Individuo
kiu interrete influas opiniojn kaj kondutojn.) = CIFERECA INFLUISTO
INTERCÂMBIO EDUCACIONAL, ESTUDANTIL,
ACADÊMICO OU CULTURAL (Troca mútua de estudantes de um determinado
local com outro, geralmente fora do país de origem, para aprender a língua
nativa, cultura e hábitos praticados de outra nação, com fins educacionais,
profissionais ou pessoais. // Reciproka
interŝanĝo de studentoj de certa loko kun alia, ĝenerale ekster la devenlando,
por lerni la gepatran lingvon, kulturon kaj kutimojn de la alia nacio, por
edukaj, profesiaj aŭ personaj celoj.) = PROGRAMO DE EDUKA, STUDENTA / AKADEMIA /
KULTURA INTERŜANĜO
INTERLEUCINAS (Alguns tipos de proteínas
produzidas principalmente por leucócitos (principalmente por linfócitos T,
macrófagos e eosinófilos) cada uma com suas funções, sendo que a maioria delas
está envolvida na ativação ou supressão do sistema imune e na indução de
divisão de outras células. // Kelkaj
specoj de proteinoj produktitaj ĉefe de leŭkocitoj (ĉefe de T-limfocitoj,
makrofagoj kaj eozinofiloj), ĉiu kun siaj funkcioj, tiamaniere ke la plimulto
el ili estas implikitaj en la aktivigo aŭ subpremo de la imunsistemo kaj en la
indukto de divido de aliaj ĉeloj.) = INTERLEŬKINOJ
LAMININAS (Família de
glicoproteínas de fundamental importância no desenvolvimento embrionário, além
de terem um papel importante em processos de diferenciação, migração e adesão
celular. // Familio de glikoproteinoj de esenca graveco en embria disvolviĝo,
krom havi gravan rolon en procezoj de ĉela diferencigo, migrado kaj adhero.) = LAMININOJ
LEGADO DIGITAL (Conjunto de informações
e ativos online deixados após a morte de alguém. // Aro da informoj kaj interretaj valoraĵoj lasitaj
post ies morto.) = CIFERECA
POSTLASAĴO
LIXO ELETRÔNICO (Resíduos de
equipamentos eletroeletrônicos. // Restaĵoj
de elektraj kaj elektronikaj aĵoj.) = ELEKTRONIKA RUBO
MACHINE LEARNING (Capacidade de sistemas
com inteligência artificial aprenderem e melhorarem automaticamente. // Kapablo de sistemoj kun artefarita intelekto lerni
kaj pliboniĝi aŭtomate.)
= MAŜIN-(MEM)LERNADO
MANHATTAN (o mais antigo e
mais densamente povoado dos cinco burgos que formam a cidade estadunidense de
Nova Iorque, localizado primariamente na Ilha de Manhattan. // La plej malnova kaj plej dense loĝata el la kvin
antaŭurboj kiuj kunkonsistigas la usonan urbon Nov-Jorkon, situanta ĉefe sur la
Insulo Manhatano.) = MANHATANO
MANTEIGA GHEE (Tipo de manteiga
clarificada, muito usado na culinária indiana, feito com leite de vaca ou de
búfala, sendo considerada uma gordura mais saudável do que a manteiga comum,
tendo diversos benefícios para a saúde e sendo muito semelhante à manteiga de
garrafa brasileira. // Speco
de klarigita butero, tre uzata en barata kuirarto, farita el bovina aŭ bubalina
lakto, estanta konsiderata grasaĵo pli saniga ol butero, havanta diversajn
san-avantaĝojn kaj estanta tre simila al la brazila botel-butero.) = BUTERO
GIO
MARKETING DE INFLUÊNCIA (Estratégia
comercial que utiliza influenciadores digitais. // Komerca strategio kiu uzas ciferecajn influistojn.) = INFLUISTA
MERKATIKO
MEIO TERMO (Referente ao que se encontra
exatamente entre dois extremos; decisão intermédia. // Rilate al tio, kio troviĝas precize inter du
ekstremoj; meza decido.)
= MEZA HIPOTEZO / ALTERNATIVO / EBLO
METAPNEUMOVÍRUS (Gênero de vírus de RNA
de fita simples e polaridade negativa, pertencente à ordem Mononegavirales e à
família Pneumoviridae. // Genro
de virusoj de unu-fadena RNA kaj negativa polareco, apartenanta al la ordo
Mononegavirales kaj al la familio Pneumoviridae.) = METAPNEŬMOVIRUSO
MINERAÇÃO DE DADOS (Processo de
descobrir padrões em grandes conjuntos de dados. // Procedado malkovri modelojn en grandaj datenaroj.) = TRASERĈADO DE DATENMODELOJ; DATENMINADO
MUÇURANA (ou mussurana, ou cobra-preta (nome científico: Clelia clelia)): Uma das seis espécies do gênero Clelia, cobra não venenosa predadora de cobras venenosas, sendo uma Pseudoboini. // Unu el la ses specioj de la genro Clelia, nevenena serpento kiu predemas venenajn serpentojn, estanta iu Pseŭdoboino.) = KLELIO, MUSURANO
NARRATIVA TRANSMÍDIA (História contada
através de múltiplas plataformas. // Rakonto
rakontata per multoblaj platformoj.) = MULTPLATFORMA RAKONTO
NOLT (ou novo velho: Sigla em inglês
para New Older Living Trend, ou Nova Tendência de Vida Mais Velha, sendo um
termo usado para descrever pessoas com mais de 60 anos que não se encaixam nos
estereótipos tradicionais de idosos, sendo, em vez disso, indivíduos ativos,
curiosos e engajados, que vivem com propósito e continuam a aprender, a
trabalhar ou a empreender. // Angla
akronimo por Nova Aĝoplenula Viv-Tendenco, estanta esprimaĵo uzata por
priskribi homojn pli ol 60-jarajn kiuj ne sin konformas al la tradiciaj stereotipoj
de maljunuloj, estantaj, anstataŭe, aktivaj, scivolemaj kaj engaĝiĝemaj
individuoj, kiuj vivas kun celo kaj daŭre lernas, laboras aŭ entreprenas.) = AĜOPLENAKTIVULO;
JUNEC-AĜOPLENULO
ONTOPSICOLOGIA (Linha de
pensamento criada pelo ex-frade franciscano nascido na Itália e radicado no
Brasil, Antonio Meneghetti, cujo ideário tem origens na teologia católica e na
escolástica. // Pensmaniero kreita de la itala eks-franciskana monaĥo loĝanta en
Brazilo, Antonio Meneghetti, kies idearo havas originojn en la katolika
teologio kaj en la skolastiko.) = ONTOPSIKOLOGIO
PANDEMIA DIGITAL (Disseminação global e
rápida de conteúdo malicioso ou falso. // Tutmonda
kaj rapida disvastigo de malica aŭ falsa ciferecaĵo.) = CIFERECA
PANDEMIO
PARI PASSU (Locução adverbial de origem
latina: Em simultâneo com; ao mesmo tempo que; simultaneamente; no mesmo passo;
a par. // Adverba esprimo de latina deveno:
Samtempe kun; dum; samtempe; en la sama paŝo; kune.) = SIMULTANE;
SAMTEMPE
PATINAÇÃO LIMBO (ou roller limbo: Modalidade de patinação radical que exige flexibilidade extrema e equilíbrio, quando se desliza sob obstáculos horizontais muito baixos (barras ou carros) sem tocá-los. // Speco de rulglitado kiu postulas ekstreman flekseblecon kaj ekvilibron, kiam oni glitas sub tre malaltaj horizontalaj obstakloj (stangoj aŭ aŭtoj), ne tuŝante ilin.) = LIMBA GLITADO
PERTENÇA SIMBÓLICA (Identificação com
grupos ou ideais através de signos digitais. // Identigo kun grupoj aŭ idealoj per ciferecaj
signoj.) = SIMBOLA
CIFERECA APARTENO
PILOTIS (Sistema construtivo em que uma edificação é sustentada através de uma grelha de pilares (ou colunas) em seu pavimento térreo. // Konstru-tekniko en kiu konstruaĵo estas subtenata per krado de kolonoj en sia teretaĝo.) = KOLONAR-BAZO
PLATAFORMA DE STREAMING (Serviço que
transmite conteúdo audiovisual sob demanda. // Servo kiu elsendas aŭdvidan spektaĵon laŭpete.) = PLATFORMO
DE ELSENDFLUADO / FILM-ELSENDADO
PLEOMORFISMO (Capacidade de
variar sua forma de acordo com o período do ciclo de vida/reprodutivo ou das
condições ambientais, podendo referir-se a plantas, bactérias, vírus, tumores
ou substâncias. // Kapablo variigi sian formon laŭ la vivociklo aŭ mediaj kondiĉoj,
povanta aludi al plantoj, bakterioj, virusoj, tumoroj aŭ substancoj.) = PLURMORFECO; PLEOMORFISMO
POLILAMININA (ou
polyLM: Forma estabilizada de laminina, uma família de proteínas naturais, que
está sendo estudada para uso no tratamento de lesões na medula espinhal em
animais e humanos. // Stabiligita formo de laminino - familio de naturaj proteinoj, studata por uzo
en la traktado de mjelaj vundoj ĉe bestoj kaj homoj.) = POLILAMININO
POLYMARKET (Mercado
estadunidense de previsão baseado em criptomoedas, com sede em Manhattan, Nova
York, lançado em 2020, e que oferece uma plataforma onde as pessoas podem
apostar em eventos futuros, incluindo indicadores econômicos, padrões
climáticos, prêmios, bem como resultados políticos e legislativos. // Usona prognoza merkato bazita
sur bitmonoj, kun sidejo en Manhatano,
Nov-Jorko, komencita en 2020, kaj kiu ofertas platformon, kie la homoj povas veti pri estontecaj eventoj,
inkluzive de ekonomiaj indikoj, klimataj okazaĵoj, premioj, same kiel pri politikaj
kaj leĝopovaj rezultoj.) = MERKATO PRI PROGNOZOJ
PRANCHA DE SUP (Objeto semelhante a uma prancha de surfe, porém maior e mais estável, utilizado na prática do SUP (stand up paddle), em que o praticante rema em pé sobre a água com o auxílio de um remo longo. // Aĵo simila al surfotabulo, sed pli granda kaj pli stabila, uzata en la praktikado de SUP (stand up paddle), kie la praktikanto remas starante sur la tabulo, kun la helpo de longa remilo.) = SUP-TABULO
PREBIÓTICO (Ingrediente alimentar não
digerível que afeta o hospedeiro, por estimular de forma seletiva o crescimento
e/ou atividade de uma ou de um número limitado de bactérias já residentes no
cólon. // Nedigestebla nutra ingredienco kiu influas
la parazitaton, stimulante, selekteme, la kreskon kaj/aŭ agadon de unu aŭ
limigita nombro da bakterioj jam loĝantaj en la kojlo.) = PREBIOTIKO
PRESENCIALIDADE HÍBRIDA (Modelo que
combina interações presenciais e remotas. // Modelo
kiu kombinas ĉeestajn kaj malproksimajn interagojn.) = HIBRIDA
ĈEESTECO
PRESTIGIAR (Dar prestígio a; tornar
prestigioso. // Doni prestiĝon al; fari prestiĝa.) = DONI
PRESTIĜON; PRESTIĜIGI; (ter prestígio) PRESTIĜI;
ESTI PRESTIĜA
PRIVACIDADE DE DADOS (Proteção das
informações pessoais em ambiente digital. // Protektado
de personaj informoj en cifereca medio.) = DATUMA / DATENA PRIVATECO / SEKURECO /
PROTEKTECO
PROSUMIDOR (Indivíduo que consome e
produz conteúdo ou produtos. // Persono
kiu produktas kaj konsumas spektaĵojn aŭ produktojn.) = PRODUKTANTO-KONSUMANTO
QUIMERISMO GENÉTICO (ou simplemente
quimerismo: Fenômeno que ocorre quando duas ou mais populações de células
geneticamente distintas têm origem em zigotos diferentes. // Fenomeno kiu okazas kiam du aŭ pli da populacioj de
genetike malsamaj ĉeloj devenas el malsamaj zigotoj.) = (GENETIKA)
ĤIMERFORMULO / ĤIMERULO
REGIME DE URGÊNCIA (Procedimento
legislativo que acelera a tramitação de projetos de lei, dispensando
formalidades e prazos normais para análise, com votação rápida, essencial em
situações de interesse nacional, crises ou demandas sociais prementes, podendo
ser solicitado pelo Executivo ou por maioria parlamentar, com prazos máximos
(como 45 dias para a urgência constitucional) para deliberação, sob pena de
trancar a pauta de votações. // Leĝdona
proceduro kiu akcelas la procesadon de leĝproponoj, forigante formalecojn kaj
normalajn limdatojn por analizo, kun rapida voĉdonado, grava en situacioj de
nacia intereso, krizoj aŭ urĝaj sociaj postuloj, povante esti petita de la Ekzekutivo aŭ de la parlamenta plimulto, kun maksimumaj
limdatoj (kiel 45 tagoj por la konstitucia urĝeco) por konsiderado, sub puno de
blokado de la voĉdona tagordo.) = URĜECA SINSEKV(IG)O / PAŜ(IG)ADO /
PROCED(IG)ADO / (TRA)PREPARADO / PAŜARO; URĜA PRIORITATO; (UNUA) URĜECO
REVOLUÇÃO 4.0 (Transformação digital revolucionária de manufatura e serviços. // Revolucia cifereca
transformiĝo de fabrikado kaj servoj.) = REVOLUCIO 4.0
ROBÓTICA SOCIAL (Ramo da robótica focado na interação humano-robô. // Fako de robotiko fokusita al la interago homo-roboto.) = KUNHOMINTERAGA ROBOTIKO
SAÚDE CONECTADA (Uso de dispositivos e dados para monitoramento de saúde. // Uzo de aparatoj kaj datenoj por san-monitorado.) = (APARAT)KONEKTITA SANO
SENSOR (Dispositivo que responde a um
estímulo físico ou químico de maneira específica, produzindo um sinal que pode
ser transformado em outra grandeza física, para fins de medição e/ou
monitorament
SENSORIAMENTO REMOTO (Obtenção de dados
à distância, via satélites ou sensores. // Akirado
de datenoj de malproksime, per satelitoj aŭ detektiloj.) = DEMALPROKSIMA DETEKTADO
SERVENTUÁRIO DA JUSTIÇA
(Profissional que auxilia o Poder Judiciário e a atividade cartorial, atuando
em secretarias de tribunais ou em serventias extrajudiciais (cartórios),
executando atos processuais, organizando documentos, publicando decisões e
sendo essencial para o funcionamento e andamento dos processos judiciais e de
registros públicos, como Tabeliães, Escrivães, Oficial de Justiça e
Registradores. // Profesiulo kiu helpas la Juĝistaron kaj notarian agadon,
plenumante procesajn aktojn kaj organizante dokumentojn.) = PROCEDURISTO
SOCIEDADE 5.0 (Conceito de sociedade centrada no humano e apoiada por tecnologia. // Koncepto de socio centrita sur la homo, sed subtenata de teknologio.) = SOCIO 5.0
SOLTAR OS CABELOS (Deixar os cabelos livres de qualquer penteado ou arranjo e desprendidos. // Liberigi la harojn de ajna aranĝo.) = MALARANĜI / MALORDIGI / LIBERIGI LA HAROJN
STARTUP (Empresa jovem com modelo de negócio escalável e inovador. // Juna firmao laŭskale ampleksebla kun noviga komerca afero.) = EKFIRMAO
SUP FOIL (ou Stand-Up Paddle Foil: modalidade aquática que combina uma prancha de SUP com um hidrofoil (uma quilha longa com asas) acoplado, permitindo que o praticante "voe" sobre a água, de modo tal técnica reduz o arrasto, possibilitando surfar ondas pequenas, remar em ventos fracos e navegar com alta velocidade e menos esforço. // Akva sporto, kiu kombinas SUP-tabulon kun apogflugilo alkroĉita, ebligante al la praktikanto “flugi” super la akvo, tiel ke tia tekniko reduktas la trenon, ebligante surfi sur malgrandaj ondoj, remi kun malfortaj ventoj kaj navigi kun granda rapideco kaj malpli da peno.) = APOGFLUGILA SUPO
SUSTENTABILIDADE DIGITAL (Uso
responsável dos recursos tecnológicos para reduzir destruição ambiental. // Respondeca uzo de teknikaj rimedoj por redukti
median detruon.) = CIFERECA
DAŬRIPOVO
TEC-EXISTENCIALISMO (ou
tecexistencialismo: conceito que descreve como algoritmos e tecnologias digitais
passam a influenciar — e até moldar — a própria condição da existência humana,
isto é, a forma como a gente percebe a vida, toma decisões, se relaciona, molda
identidade e sentido no cotidiano. // Koncepto
kiu priskribas kiel algoritmoj kaj ciferecaj teknikoj influas — kaj eĉ formas —
la kondiĉon mem de la homa ekzisto, tio estas, la manieron kiel ni perceptas la
vivon, faras decidojn, rilatiĝas, modlas identecon kaj sencon en la ĉiutaga
vivo.) = TEKNO-EKZISTADISMO;
CIFEREC-EKZISTADISMO; CIFERECISMO; ALGORITMISMO
TECNOESTRESSE (Estresse causado pelo uso
excessivo ou obrigatório de tecnologia. // Streso
kaŭzita de troa aŭ deviga uzado de teknikaro.) = TEKNOSTRESO
TELESSAÚDE (Prestação de serviços de saúde à distância. // Provizado demalproksima de sanservoj.) = DEMALPROKSIMA SAN-SERVO; TELESAN-SERVO
TOTEM DE AEROPORTO (ou totem de autoatendimento: Máquina interativa com tela touchscreen instalada nos terminais aeroportuários para permitir que passageiros realizem procedimentos, inclusive o check-in e a emissão de etiqueta de bagagem, de forma independente, sem precisar ir ao balcão da companhia aérea. // Interaktiva maŝino kun tuŝekrano instalita en flughavenoj, por ebligi al la pasaĝeroj plenumi procedurojn, inkluzive de la enregistriĝo kaj la emisiado de bagaĝ-etikedo, sendepende, sen la bezono iri al la giĉeto de la flugkompanio.) = FLUGHAVEN-AŬTOMATO; AŬTOMAT-HELPILO
TRIM DE EMBARCAÇÃO (ou caimento, compasso: do ângulo do motor de popa
ou das abas (flaps) para controlar a inclinação longitudinal da embarcação,
otimizando desempenho, consumo e conforto, ajustando a proa (frente) para cima
ou para baixo, afetando o planeio e a velocidade, de modo que o ajuste correto
(trim negativo para sair, neutro/positivo para navegar) equilibra o barco,
reduz arrasto e evita instabilidade. // Angulo de la malantaŭa motoro aŭ
de la flugiloj (flaps) por kontroli la longitudan inklinon de akvoveturilo,
optimumigante ties rendimenton, konsumon kaj komforton, ĝustigante la pramon
(fronton) supren aŭ malsupren, influante la planeon kaj la rapidecon, tiel ke
la ĝusta alĝustigo (negativa kilanguligo, por ekiri, kaj neŭtrala/pozitiva, por
navigi) ekvilibrigas la veturilon, reduktas trenon kaj evitigas malstabilecon.) = KILO
DE AKVOVETURILO
USER EXPERIENCE (Experiência subjetiva
do usuário ao interagir com um produto. // Subjektiva
sperto de la uzanto dum interago kun produkto.) = UZANTO-SPERTO
VIES ALGORÍTMICO (Discriminação ou
preconceito reproduzido por sistemas de IA. // Diskriminacio aŭ antaŭjuĝo reproduktita de
artefarit-intelektaj sistemoj.) = ALGORITMA ANTAŬJUĜO / PARTIECO
VIGILÂNCIA LATERAL (Monitoramento mútuo
entre cidadãos usando ferramentas digitais. // Reciproka monitorado inter civitanoj per la uzado de ciferecaj iloj.) = RECIPROKA CIFERECA MONITORADO
VÍRUS NIPAH (nome
científico: Nipah henipavirus: Uma das espécies do vírus Henipavirus, transmitido
primariamente por morcegos e porcos, podendo provocar desde síndromes
respiratórias agudas a encefalites mortais, tendo sido detectado pela primeira
vez em 1998, durante um surto em Kampung Sungai Nipah, na Península da Malásia,
quando causou 105 mortes, tendo os suínos sido, nessa ocasião, os hospedeiros
intermediários. // Specio de viruso el la genro Henipavirus, transmisiata ĉefe per vespertoj kaj porkoj, kaj kiu povas kaŭzi de spiraj sindromoj ĝis mortigaj encefalitoj, malkovrita unuafoje en 1998, dum iu epidemieto en Kampungo Sungaio
Nipao, en la Malaka Duoninsulo, kiam ĝi kaŭzis 105 mortojn, kaj estante porkoj,
tiame, la infektaj perantoj.) = VIRUSO NIPAO
WEARABLE TECHNOLOGY (Dispositivos eletrônicos vestíveis. // Porteblaj elektronikaj aparatoj.) = VESTEBLA TEKNIKAĴO
WEB 3.0 (Conceito de internet
descentralizada baseada em blockchain. // Koncepto
de malcentralizita interreto bazita sur blokĉeno.) = TTT
3.0
WING FOIL (esporte aquático moderno que combina uma asa inflável (segurada pelas mãos) e uma prancha com hidrofólio (foil) subaquático, sendo que essa combinação permite "voar" acima da água, atingindo altas velocidades até com pouco vento e arrasto reduzido, sendo considerado uma evolução do surf, windsurf e kitesurf. // Moderna akvosporto, kiu kombinas ŝveligeblan flugilon (tenatan per la manoj) kaj tabulon kun subakva flugig-apogilo (foil), tiel ke tia kombinaĵo ebligas “flugi” super la akvo, atingante altajn rapidojn eĉ kun malmulta vento kaj reduktita treno, estante konsiderata evoluo de surfado, vel-surfado kaj kajtosurfado.) = APOGFLUGILA VENTSURFADO
