sexta-feira, 31 de julho de 2015

EL LA RAPIDA VORTARO PORTUGALA-ESPERANTO - AKTUALIGO EL JULIO 2015

REFERÊNCIAS: ESPERANTO PORTUGUÊS PORTUGALA DICIONÁRIO VORTARO GLOSSÁRIO GLOSARO TERMINARO TRADUZIR TRADUÇÃO

A QUALQUER MOMENTO = ĈE IU AJN MOMENTO (BALDAŬE); JE KIU AJN MOMENTO (BALDAŬE); KIAM AJN; IUMOMENTE; EN BALDAŬA ESTONTECO
ACERTAR DE PRIMEIRA = SUKCESI/TRAFI UNUAPROVE
ACRILAMIDA (OU PROPENAMIDA: AMIDA DERIVADA DO ÁCIDO ACRÍLICO) = AKRILA AMIDO; AKRILAMIDO
AGÊNCIA DA VIGILÂNCIA SANITÁRIA = SANITARA/HIGIENA/(MEDI-SANA) OFICEJO
AGENTE DE VIGILÂNCIA SANITÁRIA = SANITARA/HIGIENA/(MEDI-SANA) KONTROLISTO/INSPEKTORO/OFICISTO
ÁLCOOL ISOPROPÍLICO (OU ISOPROPANOL: DENOMINAÇÃO USUAL PARA O PROPAN-2-OL, UMA SUBSTÂNCIA QUÍMICA INCOLOR E DE FORTE ODOR) = 2-PROPANOLO, IZOPROPANOLO; IZOPROPILALKOHOLO
ALQUÍDICO (OU ALQUIDO: RESINA PRODUZIDA POR UMA REAÇÃO ENTRE UM ÁCIDO, UM ÁLCOOL E UM ÓLEO SECANTE) = ALCIDA REZINO, ALCIDO, ALKIDO
ANCIANIDADE = MALNOVECO; MALJUNECO
AOS DEZOITO ANOS, ELE...  =  KIAM LI ESTIS DEKOKJARA/DEKOKJARAGXA/DEKOKJARULO...; KIAM DEKOKJARAGXA, LI; ..; HAVANTE/AGXANTE DEK OK JAROJN... LI; ESTANTE DEKOKJARA, LI...; KIAM LI HAVIS/AGXIS DEK OK JAROJN... LI; JE/EN LA AGXO DE DEK OK JAROJ, LI...; KUN LA AGXO DE DEK OK JAROJ, LI.; DEKOKJARAGXE, LI...
ASSÍNTOTA (EM MATEMÁTICA,PONTO DE UMA CURVA C ONDE OS PONTOS DE C SE APROXIMAM À MEDIDA QUE SE PERCORRE C) = ASIMPTOTO
ASSINTÓTICO (RELATIVO À ASSÍNTOTA) = ASIMPTOTA
ATÉ ALGUM TEMPO ATRÁS = ĜIS KELKA TEMPO ANTAŬE; ĜIS ANTAŬ KELKA TEMPO
ATÉ POUCO TEMPO ATRÁS = ĜIS NELONGE/(NE LONGA TEMPO) ANTAŬE; ĜIS ANTAŬ NELONGE/(NE LONGA TEMPO)
AUTOSSUSTENTÁVEL = MEMSUBTENEBLA
BANCO MUNDIAL = MONDA BANKO
BANGUECOQUE (OU BANCOQUE, OU BANGKOK:  A CAPITAL E CIDADE MAIS POPULOSA DA TAILÂNDIA, ALÉM DE PRINCIPAL CENTRO FINANCEIRO, CORPORATIVO, MERCANTIL, CULTURAL E HISTÓRICO DO PAÍS) = BANGKOKO
BUNDESRAT (CÂMARA ALTA DO PARLAMENTO ALEMÃO) = SUPERA GERMANA PARLAMENTO; GERMANA FEDERACIA KONSILIO; BUNDESRATO
BUNDESTAG (CÂMARA BAIXA DO PARLAMENTO ALEMÃO) = MALSUPERA GERMANA PARLAMETNO; GERMANA FEDERACIA KONFERENCO; BUNDESTAGO
CAIR NO ESQUECIMENTO = FALI EN LA FORGESON; MALAPERI EN LA FORGESONOKTO; FORGESIĜI
CALL CENTER = TELEFONVOKOCENTRO; PERTELEFONVENDEJO; PERTELEFONNEGOCEJO; PERTELEFONSOLVEJO
CASACO DE VISON = VIZONKAZAKO; BLUZO/JAKO/JAKETO EL VIZONO
CASEÍNA (PRINCÍPIO ALCALINO EXTRAÍDO DO LEITE E DE CERTAS PLANTAS) = KAZEINO
CASO DE VIDA OU MORTE = DEMANDO PRI VIVO AŬ MORTO; AFERO/DEMANDO/BATALO JE/DE/PRO VIVO AŬ MORTO; AFERO DE VIVO KAJ MORTO
CATAR (PAÍS DA PENÍNSULA ARÁBICA) = KATARO
CERQUILHA (SÍMBOLO TIPOGRÁFICO (#)) = KRAD(ET)O; DIESO
CIRÍLICO (RELATIVO AO ALFABETO USADO PELOS ESLAVOS) = CIRILA
COCKPIT (ESPAÇO ONDE SE ALOJA O PILOTO NOS AVIÕES, NOS CARROS DE CORRIDA OU EM ALGUMAS EMBARCAÇÕES) = PILOTĈAMBRETO; PILOTUJO
COLOIDES (OU SISTEMAS COLOIDAIS, OU DISPERSÕES COLOIDAIS: SISTEMAS NOS QUAIS UM OU MAIS COMPONENTES APRESENTAM PELO MENOS UMA DAS SUAS DIMENSÕES DENTRO DO INTERVALO DE 1NM A 1µM, SENDO NA PRÁTICA LÍQUIDOS COM PARTÍCULAS EXTREMAMENTE PEQUENAS) = KOLOIDO
COMERCIALIZAR (FAZER COMÉRCIO DE/COM; NEGOCIAR) = (DIS)VENDI; KOMERCI PER/JE; KOMERCI –ON; NEGOCI (JE) [ORDINARE KAJ EĈ ZAMENHOFE DIRATAS “KOMERCI PER –O”, SED TAMEN ANKAŬ “KOMERCI –ON” AKCEPTATAS, PRO LA REGULO DE ANSTATAŬIGO DE PREPOZICIO PER AKUZATIVO. KOMPRENEBLE, KIEL ĈIAM, TRUDAS UNU AŬ ALIAN ALTERNATIVON LA OKAZA NECESO. LA AKUZATIVAN FORMON, EKZEMPLE, PREFERIS KABE, EN LA JENA FRAZO DE SIA TRADUKO “LA FARAONO”: “VI KOMERCAS LA VIRINOJN”. TIO EBLIGAS, SEKVE, FORMON TIAN, KIA “-O ESTAS KOMERCATA”, ANSTATAŬE AŬ ALTERNATIVE AL “-O ESTAS (DIS)VENDATA”. ]
COMPANHIA START-UP (OU STARTUP: EMPRESA RECÉM-CRIADA, COM UM HISTÓRICO OPERACIONAL LIMITADO, AINDA EM FASE DE DESENVOLVIMENTO E PESQUISA DE MERCADOS) = EKFIRMAO
CONFIGURAR (APARELHO, APARELHO) = AGORDI
CONSCIENCIOLOGIA (MOVIMENTO ESPIRITUALISTA FUNDADO PELO MÉDICO E MÉDIUM BRASILEIRO WALDO VIEIRA, E QUE PROPÕE O ESTUDO "DA CONSCIÊNCIA DE FORMA INTEGRAL") = KONSCIOLOGIO
CONTAR COM NADA MAIS, NADA MENOS QUE = KALKULI NENIOM PLI, NENIOM MALPLI OL
COPOLÍMERO (PLÁSTICO (POLÍMERO) FORMADO POR DIFERENTES MONÔMEROS) = KOPOLIMERO
CORPO CALOSO (ESTRUTURA DO CÉREBRO DE MAMÍFEROS LOCALIZADA NA FISSURA LONGITUDINAL QUE CONECTA OS HEMISFÉRIOS CEREBRAIS DIREITO E ESQUERDO) = KALOZA KORPO
CORRER DE MEDO = FORKURI PRO/EL/JE TIMO
COSPLAY (ABREVIAÇÃO DE 'COSTUME PLAY': ROUPA DE PERSONAGEM, GERALMENTE DE QUADRINHOS OU DESENHO ANIMADO, VESTIDA EM EVENTOS LÚDICOS OU FESTIVOS) = FAMPERSONA KOSTUMO; LUDKOSTUMO; FANTAZIA VESTO/KOSTUMO; (A CONCEPÇÃO MESMA DE VESTUÁRIO DE REPRESENTAÇÃO DE PAPEIS FAMOSOS) ROLKOSTUMADO
COSPLAYER (ADEPTO DO COSPLAY) = ROLKOSTUMANTO; ROLKOSTUMEMULO
CUIDADO EM DOMÍCILIO (OU HOME CARE: ESPECIALIZAÇÃO NA ÁREA DA SAÚDE, EM QUE, AO INVÉS DO PACIENTE IR ATÉ O HOSPITAL PARA SER TRATADO (CULTURA HOSPITALOCÊNTRICA), SÃO OS PROFISSIONAIS DE SAÚDE QUE VÃO ATÉ À CASA DO PACIENTE, PARA TRATÁ-LO) = ENHEJMA FLEGADO, DOMPRIZORGADO, SOCIA PRIZORGADO, EN-HEJMA PRIZORGADO
CURSAR = STUDI; LERNI; (SEGUIR DIREÇÃO OU TAMBÉM ESTUDAR) KURSI
DAR UM TIRO = FARI/ĴETI PAFON; PAFI
DE TRIVELA (OU DE TREVÉS, OU DE SOSLAIO) = OBLIKVE, STRABE
DÉCADA DE SESSENTA = (JARDEKO 1960-1970, 1960A JARDEKO, SEPA JARDEKO; SEPDEKAJ JAROJ (DE LA DUDEKA JARCENTO); SEPA JARDEKO (DE LA 20-A JARCENTO). [KONTRAŬE OL SUPOZEBLE, LA SEPA JARDEKO (DE LA PASINTA JARCENTO) ESTAS LA JAROJ DE 1960 ĜIS 1969, ĈAR LA UNUA JARDEKO ESTAS LA JAROJ 1900 ĜIS 1909.]
DESABAR EM LÁGRIMAS = (OU CAIR EM LÁGRIMAS: (KONVULSIE/LAŬTE) EKPLOREGI; FALI/EKSPLODI EN LARMOJN; NE DETENI SIAJN LARMEGOJN; APERIGI/VERŜI LARMEGOJN
DIFERENTE DE = DIFERENCA DE; MALSAMA AL/OL; KONTRAŬA AL; DIFERENCE DE;  MALSAME AL/OL; KONTRAŬE AL/OL
DISTRITO DE NANKAI (NA CHINA) = DISTRIKTO NANKAJO
DIZIMISTA (QUE CONTRIBUI REGULARMENTE COM O DÍZIMO) = DISMISTO
DUBLÊ (ATOR SUBSTITUTO PARA CENAS PERIGOSAS) = DUBLANTO; DUBLISTO; STUNTISTO; VICROLISTO
ELETROFORESE (MIGRAÇÃO DE ESPÉCIES CARREGADAS ELETRICAMENTE, QUE OCORRE QUANDO AS MESMAS SÃO DISSOLVIDAS OU SUSPENSAS EM UM ELETRÓLITO, ATRAVÉS DO QUAL UMA CORRENTE ELÉTRICA É APLICADA) = ELEKTROFOREZO
EM CLOSE (OU EM CLOSE-UP) = (FOTANTE/FILMANTE) DEPROKSIME/DEAPUDE
EM TEMPO REAL (OU AO VIVO, OU DIRECTO) = REALTEMPE, EM REALA TEMPO; SAMOKAZE; DUMOKAZE; DUM LA OKAZO
EMULSÃO = EMULSIO
ENANTIOSE (EM FILOSOFIA, CADA UMA DAS DEZ OPOSIÇÕES QUE, SEGUNDO PITÁGORAS, SÃO A ORIGEM DE TODAS AS COISAS; EM GRAMÁTICA, ANTÍTESE, CONTRADIÇÃO) = ENANTIOZO; KONTRAŬDIRO; ANTITEZO
ESTAR LONGE DE SER = TUTE NE ESTI; ESTI TRE MALPROKSIMA DE LA –O; ANKORAŬ TRE LONGE NE ESTOS; ANKORAŬ DUM LONGA TEMPO NE ESTOS
FAZER OFERTA (OU FAZER UMA OFERTA)(PARA COMPRA OU QUITAÇÃO) = FARI/PREZENTI/PROPONI OFERTON
FEIXES SENSORES INFRAVERMELHOS = INFRARUĜAJ SENTIL-FASKOJ
FLÓRIDA (UM DOS ESTADOS DOS ESTADOS UNIDOS) = FLORIDO
FRITAR OVOS = FRITI/STELIGI OVOJN
FURO DE REPORTAGEM (REPORTAGEM PUBLICADA EM UM VEÍCULO DE COMUNICAÇÃO, ANTES DE TODOS OS DEMAIS) = ANTAŬNOVAĴO; INFORMA/GAZETA EKSKLUZIVAĴO; ŜOVELILO
GEL (SUBSTÂNCIA GELATINOSA FORMADA POR UMA DISPERSÃO COLOIDAL) = ĜELO
GELIFICAR (TRANSFORMAR EM GEL) = ĜELIGI; KOAGULI
GLACIAR (OU GELEIRA) = GLACIMONTO; GLACIARO, GLACIEJO
GRAFAR = SKRIBI
HASHTAG (MARCADOR EM FORMA DE CERQUILHA ( # ), QUE ANTECEDE A UMA PALAVRA A QUE SE QUER DAR DESTAQUE EM REDE SOCIAL) = KRADVORTO; DIESVORTO; KRADAĴ(ET)O; KRADGRAVAĴO; DIESGRAVAĴO; KRADELSTARAĴO; DIESELSTARAĴO
HIDROFÍLICO = HIDROFILA
HIDRÓFILO (GRUPO DE COLÓIDES QUE MOSTRAM AFINIDADE COM A ÁGUA) = HIDROFILA KOLOIDO; HIDROFILAĴO
HIDROGEL (GEL FORMADO POR UMA REDE TRIDIMENSIONAL DE POLÍMEROS E COPOLÍMEROS HIDROFÍLICOS, COMPOSTO POR ÁGUA (70% - 90%), ÓXIDO DE POLIETILENO, POLIACRILAMIDA E POLIVINILPIRROLIDONA) = HIDROĜELO
HIDROSTÁTICO = HIDROSTATIKA
HIGIENISTA = HIGIENISTO
INCLUIR NA LISTA = INKLUZIVI/ENSKRIBI/(EN)METI EN LA LISTON
INTOLERÂNCIA A ALIMENTO = NETOLER(EM)O AL NUTROSUBSTANCO/NUTRAĴO
LA GOMERA (OU, EM PORTUGUÊS, GOMEIRA: SEGUNDA MAIS PEQUENA DAS ILHAS PRINCIPAIS DO ARQUIPÉLAGO DAS CANÁRIAS) = GOMERO
LANGUEDOQUE-ROSSILHÃO (OU LANGUEDOC-ROSSILHÃO, OU LINGUADOQUE-ROSSILHÃO: UMA DAS 26 REGIÕES ADMINISTRATIVAS DA FRANÇA) = LANGVEDOKO-RUSILJONO
LEUCEMIA LINFOIDE AGUDA (OU LEUCEMIA LINFOBLÁSTICA AGUDA: CÂNCER DAS CÉLULAS BRANCAS (LEUCÓCITOS) DO SANGUE, CARACTERIZADA PELA PRODUÇÃO MALIGNA DE LINFÓCITOS IMATUROS (LINFOBLASTOS) NA MEDULA ÓSSEA) = AKUTA LIMFOBLASTA LEŬKEMIO)
LEVAR À CONCLUSÃO = KONKLUDIGI
LEVAR O NOME DE ALGUÉM = PORTI LA NOMON DE IU. [AQUELE EDIFÍCIO LEVA O NOME DO FUNDADOR DA CIDADE * TIU KONSTRUAĴO PORTAS LA NOMON DE LA FONDINTO DE LA URBO.]
MAÇÃ DO AMOR (GULOZEIMA DE MAÇÃ CONFEITADA) = KONFITITA/KARAMELIGITA/SUKERIGITA POMO
MIAMI (CAPITAL DO CONDADO DE MIAMI-DADE, NO ESTADO DA FLÓRIDA (EUA)) = MIAMO
MONTANHOSO = MONTA; MONTECA; PLENMONTA
MONTERREY (CAPITAL E MAIOR CIDADE DO ESTADO MEXICANO DE NUEVO LEÓN) = MONTEREJO
MULTAR EM CEM REAIS = MONPUNI PER CENT REALOJ; FIKSI MONPUNON DE CENT REALOJ; METI SUR IUN MONPUNON DE CENT REALOJ; DECIDI MONPUNON DE CENT REALOJ; KONDAMNI IUN AL MONPUNO DE CENT REALOJ
NADA MAIS NADA MENOS QUE = NENIO ALIA OL
NÚMERO ORDINAL = ORDA NOMBRO
N-VINILPIRROLIDONA (OU N-VINILPIRROLIDONA: MONÔMERO DA POLIVINILPIRROLIDONA) = VINILPIROLIDONO; POLIVIDONO; POVIDONO
ÓRTESE (APOIO OU DISPOSITIVO EXTERNO APLICADO AO CORPO PARA MODIFICAR OS ASPECTOS FUNCIONAIS OU ESTRUTURAIS DO SISTEMA NEUROMUSCULOESQUELÉTICO, PARA OBTENÇÃO DE ALGUMA VANTAGEM MECÂNICA OU ORTOPÉDICA) = ORTOZO
OSHŌ (SACERDOTE BUDISTA ENCARREGADO DE UM TEMPLO) = BUDHISMA TEMPLESTRO; OŜO; OSHOO
PALETA (PARA PINTURA) = PALETRO
PARTIR O CORAÇÃO (DE TRISTEZA) = MALĜOJIGI/ROMPI/VUNDI/EKPREMI/ŜIRI/TRAPENETRI/TURMENTI/FRAPI LA KORON/ANIMON
PASSAR DE PAI PARA FILHO = TRANSIRI/HEREDIGI DE PATRO AL FILO/(DE PATROJ AL FILOJ)
PEDALADA FISCAL (ADIAMENTO DE DESPESA PÚBLICA PARA O MÊS SEGUINTE) = ELSPEZA PROKRASTO
PENTAQUARK (PARTÍCULA SUBATÔMICA CONSISTENTE EM UM GRUPO DE CINCO QUARKS) = PENTAKVARKO
PINTURA À AGUA = AKVOPENTRADO
PIRENÉUS ORIENTAIS (DEPARTAMENTO FRANCÊS, SITUADO NO SUDOESTE DA FRANÇA, EM SUA FRONTEIRA COM A ESPANHA) = ORIENTAJ PIRENEOJ
PIT BULL (OU PITBULL: RAÇA CANINA DE ORIGEM NORTE-AMERICANA) = PITBULO
PIXEL (MENOR COMPONENTE DE UMA IMAGEM DIGITAL) = RASTRUMERO; BILDERO
PLANETA ANÃO (CORPO CELESTE SEMELHANTE A UM PLANETA, PORÉM MENOR, DADO QUE ORBITA EM VOLTA DO SOL E POSSUI GRAVIDADE SUFICIENTE PARA ASSUMIR UMA FORMA COM EQUILÍBRIO HIDROSTÁTICO (APROXIMADAMENTE ESFÉRICA), NÃO POSSUINDO, PORÉM, UMA ÓRBITA DESIMPEDIDA) = NANOPLANEDO
POLIACRILAMIDA (POLÍMERO DA ACRILAMIDA) = POLIAKRILAMIDO
POLICROMIA (ARTE DE PINTAR COM VÁRIAS TINTAS) = POLIKROMIO
POLIETILENO (OU POLIETENO (O PLÁSTICO COMUM): O POLÍMERO OU PLÁSTICO MAIS SIMPLES E MAIS USADO NA INDÚSTRIA QUÍMICA) = POLIETILENO; POLITENO
POLISSÍNDETO (EXPRESSÃO SINTETIZADA EM UMA SÓ PALAVRA COMPOSTA POR MUITOS MORFEMAS) = MULTMORFEMAĴO; POLISINDETO
POLISSINTÉTICO = POLISINTEZA
POLIVINILPIRROLIDONA (ABREVIADAMENTE POVIDONA OU PVP: POLÍMERO SOLÚVEL EM ÁGUA, FORMADO POR CADEIAS DE MÚLTIPLAS VINILPIRROLIDONAS) =  POLIVINILPIROLIDONO
POMERÂNIA (REGIÃO HISTÓRICA E GEOGRÁFICA SITUADA NO NORTE DA POLÔNIA E DA ALEMANHA, NA COSTA SUL DO MAR BÁLTICO, ENTRE AS DUAS MARGENS DOS RIOS VÍSTULA E ODRA, ATINGINDO, A OESTE, O RIO RECKNITZ) = POMERIO
POMERANO (RELATIVO À POMERÂNIA) = POMERIA
POMO DE ADÃO = GORĜPOMO; ADAMPOMO
PÔR O NOME DE (OU DAR O NOME DE; CHAMAR DE) = DONI LA NOMON; NOMI
PROJECIOLOGIA (RAMO DE CARÁTER MAIS PRÁTICO DA CONSCIENCIOLOGIA, FUNDADO PELO MÉDICO E MÉDIUM BRASILEIRO WALDO VIEIRA, RELACIONADO A PROJEÇÕES ENERGÉTICAS DA CONSCIÊNCIA E ÀS PROJEÇÕES DA PRÓPRIA CONSCIÊNCIA PARA FORA DO CORPO HUMANO) = (KONSCIO)PROJEKCIOLOGIO
RATOEIRA = MUSKAPTILO; RATKAPTILO
RECARREGÁVEL (SOBRE APARELHOS E SISTEMAS ELETRÔNICOS) = REŜARGEBLA
RECURSOS HUMANOS = (SEKCIO PRI) DUNGITARO/LABORISTARO/SERVISTARO/HOMFORTO/(HOMAJ RIMEDOJ)
REYKJAVÍK (OU, EM PORTUGUÊS, REIQUIAVIQUE: CAPITAL DA ISLÂNDIA E, PELA SUA POSIÇÃO, TAMBÉM A CAPITAL MAIS SETENTRIONAL DO MUNDO) = REJKJAVIKO
SAI CARO TER MUITO DINHEIRO, MAS POUCO TEMPO PARA SI MESMO = MULTEKOSTAS HAVI MULTE DA MONO, SED MALMULTE DA TEMPO POR SI MEM
SALOON = DRINKEJO
SOFRÊNCIA (LEXICAL BLENDING FORMADO A PARTIR DAS PALAVRAS "SOFRIMENTO" E "CARÊNCIA", USADA COMO SINÔNIMO DA TRADICIONAL "DOR DE COTOVELO") = AM-SUFERO
SOLETRAR DE FRENTE PARA TRÁS E DE TRÁS PARA FRENTE = SILAB(AD)I DE ANTAŬE KAJ DE POSTE
TAUROMAQUIA = VIRBOVOSPORTO
TAUROMÁQUICO = VIRBOVOSPORTA
TAUTAVEL (COMUNA FRANCESA SITUADA NO DEPARTAMENTO PYRÉNÉES-ORIENTALES, NA REGIÃO DE LANGUEDOQUE-ROSSILHÃO) = TAŬTAVELO
TEM NADA MENOS DO QUE = HAVAS LONGON/KVANTON/GRANDON/ALTON/AĜON JE NE MALPLI OL; HAVAS NE MALPLI OL
TIANJIN (OU TIENTSIN: UMA DAS MAIORES E MAIS IMPORTANTES CIDADES DA CHINA, E UMA DAS QUATRO CIDADES-MUNICÍPIOS DO PAÍS) = TJANĜINO
TOMAR CUIDADO COM (OU TER CUIDADO COM) = HAVI ZORGON PRI; ZORGE ATENTI PRI; ANTAŬZORGI KONTRAŬ; GARDI SIN KONTRAŬ
TOURADA = VIRBOVO-BATALO; VIRBOVARO; VIRBOVOKURADO
UNIÃO DIVINISTA (FORMAÇÃO RELIGIOSA) = DIISMA UNIO
VENDER POR CEM REAIS = VENDI PRO/POR/KONTRAŬ CENT REALOJ
VENENO DE RATO = MUSMORTIGA VENENO
VIGILÂNCIA SANITÁRIA (PARCELA DO PODER DE POLÍCIA DO ESTADO DESTINADA À DEFESA DA SAÚDE, QUE TEM COMO PRINCIPAL FINALIDADE DE IMPEDIR QUE A SAÚDE HUMANA SEJA EXPOSTA A RISCOS OU, EM ÚLTIMA INSTÂNCIA, COMBATER AS CAUSAS DOS EFEITOS NOCIVOS QUE LHE FOREM GERADOS, EM RAZÃO DE ALGUMA DISTORÇÃO SANITÁRIA, NA PRODUÇÃO E NA CIRCULAÇÃO DE BENS, OU NA PRESTAÇÃO DE SERVIÇOS DE INTERESSE À SAÚDE) = SANITARA/HIGIENA/(MEDI-SANA) KONTROL(AD)O
VISON (ESPÉCIE DE DONINHA NORTEAMERICANA, CUJA PELE É MUITO APRECIADA) = VIZONO

VOUCHER (TÍTULO QUE POSSUI UM DETERMINADO VALOR MONETÁRIO E QUE PODE SER GASTO APENAS POR RAZÕES ESPECÍFICAS OU EM PRODUTOS ESPECÍFICOS. COMO SINÔNIMO DE "COMPROVANTE", É USADO FREQUENTEMENTE PARA SE REFERIR A RECIBOS UTILIZADOS COMO EVIDÊNCIA, POR EXEMPLO, A DECLARAÇÃO DE QUE O SERVIÇO FOI REALIZADO OU QUE A DESPESA FOI FEITA, OU AINDA, REFERINDO-SE AO LANÇAMENTO CONTÁBIL REALIZADO) = ELSPEZKVITANCILO; ELSPEZPRUVILO; ELSPEZRAJTIGILO

LA SEP PLEJ FRENEZAJ KAJ MALFACILAJ LINGVOJ POR LERNI

LA SEP PLEJ FRENEZAJ KAJ MALFACILAJ LINGVOJ POR LERNI

Elportugaligita de Josenilton, el:
http://www.megacurioso.com.br/bizarro/69421-7-linguas-mais-malucas-e-dificeis-de-aprender.htm


La malfacileco lerni novajn lingvojn varias de homo al homo, pro malsamaj kialoj. Tamen helpe de bona instruisto kaj kun iom da klopodo kaj sindediĉo, neniu idiomo estas nelernebla.
Kompreneble, pro la malproksimeco, malsamecoj inter la alfabetoj, fonetikaj varioj kaj eĉ obskuraj teknikoj konstrui aŭ eldiri vortojn, kelkaj lingvoj elstariĝas pri malfacileco.

Ni listigas malsupre kelkajn el la idiomoj konsiderataj plej malfacile lerneblaj, kaj ni montros la kialojn, kiuj faras ilin tiel kompleksaj.
1. LA LINGVO TUYUCA

Elektita de The Economist kiel la plej malfacila lingvo de la mondo, Tuyuca devenas el la kolombia kaj brazila Amazonio, kaj estas parolata de malpli ol mil homoj. Ĝiaj vortoj estas konsistigitaj de aglutiniĝoj de sonoj, kiuj signifas aferojn. Ekzemple, la vorto “hóabãsiriga” signifas “mi ne scias skribi”.
Tiu lingvo posedas ĉirkaŭ 140 genroj. La pronomaj klasoj en Tuyuca ne limiĝas nur al difinoj rilataj al la reproduktaj organoj, identeco aŭ socia rolo, sed ankaŭ al aroj de objektoj, kiuj bezonas esti difinitaj kaj specife konstruitaj ene de frazoj.
Ekzistas specifa genro por signi iun ŝelon, kiu estas algluiĝinta al la arbo, kaj tiu sama klaso povas esti uzata pri lozaj pantalonoj aŭ pri malsekigita lignaĵo, kiu ekdispeciĝas.
Krom tio, Tuyuca posedas du malsamajn vortojn por “ni”, kiu varias, por inkluzivi aŭ por ekskluzivi la homon kun kiu oni parolas. Ĉu tio ŝajnas sufiĉe komplika? Trankviliĝu, ke ankoraŭ estos pli da aspektoj.
Ĝi estas evidentisma lingvo. Do, la sola maniero aserti pri iu afero, estas tiel, finante la frazon per iu specifa verbo, kiu donas informojn pri kiel oni scias, ke tiu asertaĵo estas ja vera. Kiam oni scias pri io, ĉar li atestis ĝin okazantan, estas necese fini la frazon per “-wi”; aliel, se oni nur kredas, ke ĝi estas vera, oni bezonas frazkompletigi per “-hiyi”.
2. !XÓÕ

!Xóõ estas lingvo parolata de ĉirkaŭ 3 mil homoj el la sudokcidento de Bocvano, en Afriko, Ili interkomunikiĝas per kraketoj farataj per la lango kontraŭ la palato. Ofte plenkreskuloj naskas ian tubereton en la laringo, pro la procedo uzata en la lernado eligi la sonojn.
La alfabeto havas ĉirkaŭ 26 vokalojn kaj 122 konsonantojn, tamen ilia ĝusta nombro ne estas konsentaĵo inter lingvistoj kaj historiistoj, kiuj sin dividas en malsamaj teorioj kaj interpretoj pri la sonoj kaj diferencaj tonoj (altaj kaj malaltaj) de la idiomo.

Kelkaj esploristoj asertas, ke !Xóõ, aŭ io tre simila al la idiomo, estas la lingvo plej malnova en la mondo, sed ke, proporcie kiel la homaro migradis al aliaj mondopartoj, la homoj mallernis produkti la distingajn sonojn de klakoj.

3. Silbo gomero

Lerni fajfi ne estas malfacile, sed regi lingvon tute artikulaciatan per fajfosonoj ŝajnas esti malfacilega afero. La nomo de tiu idiomo signifas “gomera fajfado”, ĉar ĝi “parolatas” en la insulo La Gomera (esperante, Gomero), el la suratlantika hispana arkipelago Kanarioj.

Dum la aliaj kulturoj elkreis centojn da malsamaj fonemaj sonoj, silbo gomero havas alfabeton konsistigitan per nur du vokaloj kaj kvar konsonantoj. Ĝia son-variaro eĉ estas simpla, tamen necesas multa spirado, por ke oni komunikiĝu en tiu lingvo.

Homo pli lerta en la idiomo povas komuniki novaĵojn kaj celebrojn tra ĝis trikilometra distanco.  Tiu karakterizo estas tre utila en plenmonta regiono. Pro ĝi la homoj ne bezonas longe delokiĝi por doni mallongajn mesaĝojn. Ĝi nur ne sufiĉas por klaĉado, ĉar la uzantoj de la lingvo sukcesas ankaŭ scii tre bone, el kie venas la sono.

Silbo gomero estas la sola lingvo bazita sur fajfoj, kiu estas disvolvita kaj praktikata de sufiĉe multenombra komunumo je pli ol 22 mil homoj. Ĝi transiradis de patroj al filoj, sed komencis esti instruata en lernejoj en la jaro 1999. Nuntempe ĝi estas parolata de la granda plimulto de la loĝantoj de Gomero

En 2009 la idiomo estis rekonita de Unesko kiel parola kaj nemateria heredaĵo, por ke ĝi estu gardata kontraŭ malaperigo. Tiu zorgaĵo havas sufiĉe bonan sinpravigon, pro tio, ke jam malaperis en la forgesonokto aliaj fajfaj lingvoj de la Kanariaj Insuloj.

4. Pawnee
Pawnee estas natura idiomo de kelkaj nordamerikaj indiĝenaj triboj situantaj en la usona ŝtato Oklahomo. Ĝi estas polisenteza lingvo, kiu arigas malsamajn morfemojn havantajn signifojn diferencajn de la substantiva aŭ verba radiko.

Unu facila ekzemplo estas “kutatii’i”, kiu signifas “tio ĉi estas mia”, kaj kiu konsistas el etaj vorteroj indikantaj posedon kaj estecon. Tio ŝajnas simpla, sed aliaj vortoj, kiuj estas strukture facilaj en aliaj naciaj lingvoj, povas iĝi tre komplikaj en Pawnee.

“Barbirejo” en tiu idiomo estus “iririiraktahkictapiriwu”, kunmetita vorto havanta la priskribon pri la celo de tia ejo. “Hatkaahuhtiirahpuh” signifas “fosi kanaleton aŭ puton ĉirkaŭ loĝejo, por eviti enfiltriĝadon, aŭ ĉirkaŭ korto, por eviti defluadon”.

5. Archi

Tiu idiomo, parolata en regiono de la sudokcidento de Rusujo, havas ne malpli ol 1,5 milionojn da finiĝoj por ĉiu verbo. Kvazaŭ tio ne estus sufiĉe malfacila, ekzistas krome verb-modifiloj por kvar genroj, krom deklinaciaj nombroj kaj aliaj etaj nuancoj, kiuj povas indiki eblecon, dubon aŭ certecon.

Malgraŭ ĝiaj multegaj varioj kaj verbaj finiĝoj, la nombro da homoj flue parolantaj tiun lingvon limiĝas nur al vilaĝo kun ĉirkaŭ 1,2 mil loĝantoj.
Ĝis nelonge antaŭe preskaŭ ne ekzistis skribitaj registraĵoj de archi, kaj la malmultaj, kiuj ekzistis, estis faritaj per romanida alfabeto. En 2006 unu ortografio bazita sur la cirila alfabeto estis ellaborita kaj uzita en archi-rusa-angla vortaro.

7. Bora

Bora, Boru aŭ miraña estas lingvo parolata en indiĝenaj triboj de la nordo de Peruo, nordokcidento de Brazilo kaj sudoriento de Kolombio, de ĉirkaŭ 2,5 mil homoj. Tiu ĉi estas la idiomo kun la plej multaj “genroj” en la mondo, kalkulante neniom malpli ol 350 klasojn de pronomoj.

7. Ubykh

Ubykh estas iu lingvo parolata en Turkujo kaj en la rusa urbo Soĉio. Ĝi posedas ĉirkaŭ 80 konsonantojn kaj nur 2 vokalojn; kvar el la konsonantoj troviĝas nur en onomatopeaĵoj kaj fremdaĵoj.
Ne ekzistas regula maniero por la skribado de Ubykh, kaj parto de la raportoj pri ĝi estas skribitaj per miksaĵo de la latina alfabeto kun la internacia fonetika alfabeto, dum aliaj raportoj uzis la cirilan alfabeton.
La posteuloj de la popolo ubykh provas revivigi kaj relerni la lingvon, sed ĝi estas konsiderata mortinta ekde 1992, kiam Teyfik Esenc, la lasta homo konata, ke li parolis Ubykc kun flueco, forpasis 88-jaraĝe.
Por eviti, ke la lingvo estu perdita por ĉiam, multaj lingvistoj sukcesis registri ĝiajn sonojn kaj fari longegajn notaĵojn pri ĝi, tiel tenante ĝiajn registraĵojn por estontaj generacioj.

****


Malgraŭ tio, ke ili estas unikaj kaj kuriozaj idiomoj, ili havas malpli kaj malpli da adeptoj, pro la tutmondismo kaj la modernigado. Kelkaj esploristoj antaŭtaksas, ke ĉirkaŭ la duono de la idiomoj parolataj hodiaŭe eble mortos ĝis post unu jarcento, kaj lingvistoj de la tuta mondo klopodas registri ĉion, kion ili povas, antaŭ ol tiaj parolaj kulturoj, kiuj estis konservataj de multaj generacioj en malgrandaj izolitaj triboj, estos tute forgesitaj.