CURSO BASIQUINHO DE ESPERANTO - AULA 4 (TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS)

   Para achar palavras e expressões na página, tecle Ctrl+F.

 Plena Ilustrita Vortaro 

Vortaro Túlio Flores

 

TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS

 

Para a bateria de exercícios desta semana 4 da aula 4 introduzimos um novo texto associado ao mosaico acima. Além de verbos corriqueiros e KI-perguntas nominativas e acusativas.

La kvar amikoj ĉe la lago (Os quatro amigos no lago)

 

Frue matene, Moara, indiĝena amazonianino, sidis sub la granda arbo ĉe la riverbordo kaj rigardis la akvon fluantan. Ŝi portis buntan plumornamon kaj simple teksitan veston, kaj ŝi aŭdis la kantadon de la birdoj.

“Kia bela tago!” ŝi diris al si mem, kaj sidiĝis sur la herbon, por ripozi. Subite alvenis Fatŭa, afrikanino el Ganao, vestita per hela kente-ŝtofo kaj blua turbano, kiu portis korbojn plenajn je fruktoj.

“Kiel vi fartas, Moara? Kie vi pasigos la tagon?” demandis Fatŭa, sidante apud ŝi.

“Mi iros al la bazaro, kien vi povos veni kun mi, se vi volas,” respondis Moara, “ĉar mi volas aĉeti teon kaj mielon.”

“Ĉu vere? Jes, mi ja venos! Kaj mi trinkos teon, kiun ni preparos kune,” diris Fatŭa ridante.

Tiam la du virinoj ridetis, ekmarŝis laŭ la vojeto kaj interparolis pri la rikolto de la sezono.

Kiam ili alvenis al la bazaro, la du amikinoj paŝis preter la koloraj vendejoj, plenaj je spicoj, ŝtofoj kaj floroj, ĝis ili renkontis Kenĝion, orientanon, japanan viron, vestitan per helblua kimono kaj lignaj sandaloj. Li sidis ĉe la budo de libroj, legis malnovan manlibron pri kurac-herboj kaj flaris la odoron de rostitaj nuksoj, kiu venis el la apuda budo.

“Kian libron vi legas, Kenĝio?” demandis Moara.

“Libron pri kurac-herboj, kiujn mia avo kolektis dum dudek jaroj,” li respondis, kaj tiam li prenis sian plumon, skribis la nomojn de la herboj en sian notlibron kaj montris la liston al la virinoj.

Dume Fatŭa aĉetis sukan mangon kaj diris, ke ĝi estas la plej dolĉa frukto de la merkato; ŝi manĝis ĝin kun granda plezuro kaj parolis kun maljunulino, kiu vendis teon kaj spicojn.

Subite alvenis Sanĝajo, indiano, vestita per blanka kurto kaj oranĝa turbano; li kuris al la grupo, saltis super malgranda fosaĵo kaj ridis laŭte.

“Saluton, geamikoj! Kio okazas? Kion vi faras ĉi tie?” li kriis.

“Ni volas manĝi kune ĉe la lago,” respondis Fatŭa.

“Do ni iru tien!” proponis Kenĝio, kaj la kvar amikoj foriris kune.

Kiam la suno staris alta, la kvar geamikoj atingis la lagon, kie la akvo brilis kaj la sablo estis varma. Sanĝajo saltis en la akvon unue kaj naĝis rapide, dum Kenĝio restis sur la bordo kaj skribis poemon pri tio, kion ili spertis hodiaŭ.

Moara prenis la manon de Fatŭa: “Venu, ni naĝu kune!”

La du virinoj naĝis sub la suno, kaj poste ĉiuj kuŝiĝis sur la sablo, trinkis kokosakvon kaj manĝis la fruktojn.

“Kiaj belaj koloroj de la akvo! Kies ĉemizo pendas sur tiu branĉo?” demandis Sanĝajo.

“Ĝi estas mia,” respondis Kenĝio, “sed mi preferas nur rigardi la pejzaĝon kaj verki.”

Subite la silenton rompis la rido de infanoj, kiuj kuris kaj saltis apud la akvo kaj ĵetis balonon al la amikoj.

Fatŭa demandis: “Kiom da infanoj ludas ĉi tie?” kaj ĉiuj rigardis la infanojn.

“Kian belan posttagmezon ni pasigas!” diris Moara.

“Kiajn fruktojn vi plej ŝatas?” demandis Sanĝajo al Kenĝio.

“Mangon kaj papajon,” li respondis ridante.

Kiam la vespero alvenis, ili sidis ĉirkaŭ la fajro, kiu varmigis iliajn manojn, kaj parolis pri la pikniko okazonta morgaŭ.

“Ĉu vi volas pli da kokosakvo, aŭ da teo?” demandis Moara, kaj Sanĝajo prenis alian tason.

Kenĝio finis sian poemon kaj legis ĝin laŭte; ĉiuj aplaŭdis, kaj ankaŭ la birdoj en la arboj rekantis, kvazaŭ respondante al la versoj.

“Se morgaŭ ne pluvus, ni restus pli longe,” diris Fatŭa, “sed tamen ni povus reveni.”

“Kial ni ne faros tion denove morgaŭ?” demandis Sanĝajo, kaj ĉiuj jese ridis, brakumante unu la alian.

Post la longa tago, la kvar geamikoj reiris hejmen, lacaj sed feliĉaj, promesinte revidi unu la alian baldaŭ.

Notas gramaticais (sobre os correlativos em KI-)

Correlativos ki- usados (todos os 16 pedidos + 1 bônus):

Correlativo	☻Exemplo na história	Função
KIO	“Kio okazas?”	o quê (sujeito)
KION	“Kion vi faras ĉi tie?” / “kion ili spertis”	o quê (acusativo)
KIU	“Fatŭa, … kiu portis korbojn”	que (singular)
KIUN	“teon, kiun ni preparos kune”	que (acusativo)
KIUJ	“infanoj, kiuj kuris kaj saltis”	que (plural)
KIUJN	“herbojn, kiujn mia avo kolektis”	que (plural acusativo)
KIA	“Kia bela tago!”	que tipo de (singular)
KIAN	“Kian libron vi legas?”	que tipo de (acusativo)
KIAJ	“Kiaj belaj koloroj de la akvo!”	que tipos de (plural)
KIAJN	“Kiajn fruktojn vi plej ŝatas?”	que tipos de (plural acusativo)
KIAM	“Kiam la suno staris alta”	quando
KIOM	“Kiom da infanoj ludas ĉi tie?”	quanto/quanta
KIE	“Kie vi pasigos la tagon?”	onde
KIEL	“Kiel vi fartas, Moara?”	como
KIES	“Kies ĉemizo pendas sur tiu branĉo?”	de quem
KIAL	“Kial ni ne faros tion denove morgaŭ?”	por quê
KIEN (bônus)	“kien vi povos veni kun mi”	para onde

Tempos e modos verbais: presente -as (“volas”, “pendas”), passado -is (“sidis”, “naĝis”), futuro -os (“iros”, “trinkos”, “faros”), condicional -us (“pluvus”, “restus”, “povus”), imperativo -u (“Venu!”, “ni naĝu!”, “ni iru!”), particípios -ant- (“fluantan”, “ridante”, “ĵetante”), -int- (“Alveninte”, “promesinte”) e -ont- (“okazonta”).

Afixos: -in- (amazonianino, virinoj, amikinoj), -ul- + -in- (maljunulino), -ej- (vendejoj), -ig- (varmigis), -iĝ- (sidiĝis, kuŝiĝis), mal- (malnova, malgranda), re- (rekantis, revidi), ek- (ekmarŝis), -ad- (kantadon), ge- (geamikoj).

Partículas: ĉu, ne, jes, ja, do, nur, ankaŭ, kvazaŭ. 

Preposições: sub, ĉe, sur, al, de, por, per, kun, pri, en, el, laŭ, apud, super, ĝis, dum, post, antaŭ. 

Conjunções: kaj, sed, ĉar, do, tamen, se, ke, dum, aŭ.

---

Glossário Esperanto–Português

Verbos principais (na forma -i)

Esperanto	Português		Esperanto	Português
aĉeti	Comprar		okazi	acontecer
alveni	Chegar		paroli	falar
aplaŭdi	Aplaudir		pasigi	passar (o tempo)
atingi	Alcançar		pendi	pender
aŭdi	Ouvir		porti	carregar; vestir
brili	Brilhar		povi	poder
demandi	Perguntar		preferi	preferir
diri	Dizer		preni	pegar, tomar
fari	Fazer		prepari	preparar
fini	Terminar		promesi	prometer
flari	Cheirar		proponi	propor
foriri	partir, ir embora		rekanti	voltar a cantar (re-)
ĵeti	lançar, jogar		renkonti	encontrar
krii	Gritar		respondi	responder
kuri	Correr		resti	ficar, permanecer
kuŝiĝi	deitar-se (-iĝ-)		reveni	voltar (re-)
legi	ler		revidi	rever (re-)
manĝi	comer		rideti	sorrir
marŝi	caminhar, andar		ridi	rir
montri	mostrar		rigardi	olhar
naĝi	nadar		rimarki	notar, observar

Esperanto	Português		Esperanto	Português
ripozi	descansar		sperti	vivenciar, experimentar
rompi	quebrar		stari	estar de pé
salti	saltar, pular		ŝati	gostar de
sidi	estar sentado		trinki	beber
sidiĝi	sentar-se (-iĝ-)		varmigi	aquecer (-ig-)
skribi	escrever		veni	vir
verki	compor, escrever (obra)		voli	querer

Personagens e nomes principais

Esperanto	Português
Moara	Moara — mulher indígena amazonina
Fatŭa	Fátua — mulher africana (de Gana)
Kenĝio	Kengio — homem oriental/japonês
Sanĝajo	Sangajo — homem indiano
akvo	água
Amazonio Amazono amikeco	Região e bacia amazônicas Estado do Amazonas e Rio Amazonas amizade
arbo	árvore
balono	bola
bazaro	mercado, feira
birdo	pássaro
budo	barraca, estande
ĉemizo	camisa
fajro	fogo
floro	flor
fosaĵo	vala, fosso
frukto	fruta
geamikoj	amigos e amigas (ge-)
herbo	erva
infano	criança
kimono	quimono
kokosakvo	água de coco
korbo	cesto
kurto	kurtá (túnica indiana)
lago	lago
manlibro	manual
mango	manga
mano	mão
maizo	milho
maljunulino	senhora idosa (mal- + -ul- + -in-)
mielo	mel
notlibro	caderno
nukso	noz, castanha
papajo	mamão
pejzaĝo	paisagem
pikniko	piquenique
plumo	caneta
plumornamo	adorno de penas
poemo	poema
posttagmezo	tarde
rido	riso
rikolto	colheita
riverbordo	margem do rio
sablo	areia
sandalo	sandália
sezono	estação (do ano)
silento	silêncio
spico	especiaria
ŝtofo	tecido
taso	xícara
teo	chá
turbano	turbante
vendejo	loja (-ej-)
vesto	veste, roupa
virino	mulher (-in-)
vojeto	trilha, caminho

   EXERCÍCIOS DA SEMANA 4 DA AULA 4

 

Responda às primeiras dez questões abaixo (do tago 1) relacionadas ao texto e mosaico acima. Nos demais dias da semana, responda às outras dezenas. Vamos montar uma bateria progressiva de perguntas e respostas em Esperanto, baseada exclusivamente no texto acima, privilegiando KI-demandoj, respostas completas e o vocabulário apresentado.

TAGO 1

1. Kion Moara rigardis ĉe la riverbordo?

2. Kiu sidis sub la granda arbo frue matene?

3. Kian plum-ornamon Moara portis?

4. Kie Fatŭa renkontis Moaran?

5. Kiel Fatŭa salutis Moaran?

6. Kion Moara volis aĉeti ĉe la bazaro?

7. Kia tago Moara opiniis la matenan tagon?

8. Kiuj virinoj decidis iri kune al la bazaro?

9. Kiam Fatŭa alvenis ĉe Moara?

10. Kial la du amikinoj ekmarŝis laŭ la vojeto?

TAGO 2

11. Kion Fatŭa portis en siaj korboj?

12. Kiu japana viro sidis ĉe la budo de libroj?

13. Kie Kenĝio legis sian malnovan manlibron?

14. Kian libron Kenĝio legis ĉe la bazaro?

15. Kiun odoron Kenĝio flaris apud la libro-budo?

16. Kies avo kolektis kurac-herbojn dum dudek jaroj?

17. Kiel Moara kaj Fatŭa rigardis la vendejojn de la bazaro?

18. Kiuj amikinoj renkontis Kenĝion inter la koloraj budoj?

19. Kiajn varojn la koloraj vendejoj montris?

20. Kiam Kenĝio montris sian liston de herboj al la virinoj?

TAGO 3

21. Kion Kenĝio skribis en sian notlibron?

22. Kiu aĉetis sukan mangon ĉe la bazaro?

23. Kian frukton Fatŭa manĝis kun granda plezuro?

24. Kun kiu maljunulino Fatŭa parolis pri teo kaj spicoj?

25. Kiel Sanĝajo alvenis al la grupo?

26. Kiu saltis super malgranda fosaĵo kaj ridis laŭte?

27. Kiajn demandojn Sanĝajo kriis al siaj geamikoj?

28. Kien la kvar geamikoj decidis iri kune?

29. Kial Kenĝio proponis iri al la lago?

30. Kiuj homoj foriris kune post la renkonto ĉe la bazaro?

TAGO 4

31. Kiam la kvar geamikoj atingis la lagon?

32. Kio brilis sub la alta suno ĉe la lago?

33. Kiu saltis en la akvon unue?

34. Kiel Sanĝajo naĝis en la lago?

35. Kie Kenĝio restis dum Sanĝajo naĝis?

36. Kion Kenĝio skribis pri la spertoj de la tago?

37. Kiun manon Moara prenis antaŭ ol la du virinoj naĝis?

38. Kiuj virinoj naĝis kune sub la suno?

39. Kian posttagmezan sperton la kvar geamikoj komencis ĉe la lago?

40. Kial Moara invitis Fatŭan naĝi kune?

TAGO 5

41. Kion la kvar geamikoj trinkis sur la sablo?

42. Kiajn fruktojn la geamikoj manĝis post la naĝado?

43. Kies ĉemizo pendis sur la branĉo?

44. Kiu preferis rigardi la pejzaĝon kaj verki?

45. Kio rompis la silenton apud la akvo?

46. Kiom da infanoj Fatŭa demandis pri la ludado ĉe la lago?

47. Kiel la infanoj ludis apud la akvo?

48. Kiajn kolorojn Sanĝajo admiris en la akvo?

49. Kiuj geamikoj rigardis la infanojn post la demando de Fatŭa?

50. Kial ĉiuj geamikoj atentis la infanojn apud la lago?

TAGO 6

51. Kiajn fruktojn Kenĝio diris, ke li plej ŝatas?

52. Kiu demandis Kenĝion pri liaj plej ŝatataj fruktoj?

53. Kiam la kvar geamikoj sidis ĉirkaŭ la fajro?

54. Kio varmigis la manojn de la geamikoj vespere?

55. Kion la geamikoj priparolis ĉirkaŭ la fajro?

56. Kiu demandis Sanĝajon pri pli da kokosakvo, aŭ teo?

57. Kion Sanĝajo prenis post la demando de Moara?

58. Kian poemon Kenĝio legis laŭte al siaj geamikoj?

59. Kiel ĉiuj reagis post kiam Kenĝio finis sian poemon?

60. Kiuj birdoj rekantis kvazaŭ respondante al la versoj?

TAGO 7

61. Kio povus okazi, se morgaŭ ne pluvus?

62. Kiu diris, ke la geamikoj povus reveni al la lago?

63. Kial Sanĝajo proponis fari la saman ekskurson denove morgaŭ?

64. Kiuj geamikoj ridis jese, post la propono de Sanĝajo?

65. Kiel la kvar geamikoj montris sian ĝojon, antaŭ la disiĝo?

66. Kien (al kiu loko) la kvar geamikoj reiris post la longa tago?

67. Kiaj sentoj la geamikoj havis, kiam ili reiris hejmen (aŭ al la hejmo)?

68. Kiun promeson la kvar geamikoj faris antaŭ la disiĝo?

69. Kies ideo pri la morgaŭa reveno ĝojigis ĉiujn geamikojn?

70. Kial la kvar geamikoj volis revidi unu la alian baldaŭ?

**********

TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS

 

Para a bateria de exercícios desta semana 3 da aula 4 introduzimos um novo texto associado ao mosaico acima. Além de verbos corriqueiros e KI-perguntas nominativas e acusativas, aduzimos os seguintes elementos gramaticais:

Esperanto → Português

Preposições

sen	Sem
inter	Entre
kontraŭ	Contra
tra	através de, por entre
apud	ao lado de, junto a
sub	sob, debaixo de
ĉirkaŭ	ao redor de, em volta de; cerca de
krom	além de; exceto
super	acima de, sobre (sem contato)

Conjunções

ĉiufoje kiam	toda vez que, sempre que
ĉiam kiam	sempre quando
escepte se	exceto se, a menos que

Sufixos

-ET-	diminutivo (pequeno, carinhoso): dometo = casinha
-EG-	aumentativo (grande, intenso): varmega = ardentíssimo
-UM-	sentido indefinido (forma palavras sem outro sufixo específico): komunumo = comunidade
-EM-	tendência, propensão: parolema = tagarela, pensema = pensativo
-ISM-	doutrina, sistema, corrente: Esperantismo = o movimento esperantista
-IND-	digno de, que merece: leginda = digno de ser lido
-ESTR-	chefe, dirigente: vilaĝestro = chefe da aldeia
-ER-	partícula, elemento unitário: sablero = grão de areia
-IL-	instrumento, ferramenta: skribilo = caneta (instrumento de escrita)

Correlativos

io	algo, alguma coisa
tiam	então, naquele momento
nenio	nada, nenhuma coisa
tia	tal, desse tipo
kies	cujo, cuja, de quem
tial	por isso, por essa razão
neniel	de nenhum modo, de jeito nenhum
ĉie	em toda parte, por toda a parte
neniom	nada de, nenhuma quantidade
ties	de tal pessoa, desse(a)(s)
iel	de algum modo
ie	em algum lugar, algures

---

Jen la teksto:

 Frue tiam matene, Kofio, la afrikano, kaj Hiroŝo, la japano, renkontiĝis apud la plaĝo de la vilaĝo. Tra la milda nebulo ili ekvidis Prijan, la hinduino, kiu sidis sub granda palmo kaj legis libron, dum la birdoj, kies kantoj estis dolĉaj, salutis ŝin. Tomao, la eŭropano, marŝis inter la lignaj dometoj, trinkante kafon. Ĉirkaŭ la palmo saltis kaj kuris etaj infanoj, kaj super la maro flugis mevoj. Sen diri eĉ unu vorton, Kofio prenis sian gitaron kaj ekludis; tiam la muziko plenigis la aeron, kaj nenio gravis krom la ridoj. Ĉiufoje kiam Kofio kantis, tiam ĉiuj aplaŭdis; tial eĉ la maljuna vilaĝestro eliris el sia dometo por aŭskulti la puran Esperanton.

Ĉiam kiam la suno fariĝis varmega, la kvar geamikoj naĝis kaj saltis kontraŭ la ondoj; poste ili kuŝis sur la varma sablo, kies sableroj brilis kiel oro. Prija, parolema kaj ridema, ŝercis kaj rakontis historiojn, dum Tomao skribis leteron per sia skribilo, kaj Hiroŝo, pensema, rigardis la maron: io en ĝia movo lin trankviligis. 

 Ĉie en la vilaĝo oni flaris la aromon de freŝa pano, kaj tia odoro vekis grandan malsaton. Escepte se la vento blovus tro forte, ili manĝus sub la palmoj; neniom da malpaco estis inter ili, ĉar neniel ili volis malbonigi la tagon. La vilaĝestro alportis fruktojn, dum la tuta komunumo preparis la tablon, kaj la geamikoj donis al la infanoj panon, rizon kaj teon.

Kiam la nokto venis, ili sidiĝis ĉirkaŭ la fajro: Prija kantis, kaj ties melodio estis dolĉa kiel miela, dum la infanoj dancis kaj la viroj aplaŭdis.

Tomao legis al ĉiuj poemon legindan pri vojaĝoj, kaj Hiroŝo rakontis pri Tokio, kie la lumoj brilas ie malproksime. Ili parolis longe pri la Esperantismo kaj pri la mondo: iel ŝajnis al ili, ke homoj de ĉiuj landoj povas amikiĝi, kaj la koroj de la kvar amikoj estis plenaj de ĝojo. Kiam la fajro estingiĝis, ili kuŝis sur la sablo, rigardis la stelojn kaj aŭdis la maron; Kofio ridetis kaj diris: «Geamikoj, la tago estis aminda!» — kaj ĉiuj respondis per granda rido. 

 

Glossário Esperanto-português dos verbos e nomes principais da história

Glossário da história — verbos e nomes principais

Verbos (Esperanto → Português)

aplaŭdi	aplaudir
alporti	trazer
aŭdi	ouvir
aŭskulti	escutar
danci	dançar
diri	dizer
doni	dar
dormi	dormir
ekludi	começar a tocar
ekvidi	divisar, avistar
flari	cheirar
kanti	cantar
kuri	correr
kuŝi	deitar(-se), estar deitado
legi	ler
ludi	tocar (instrumento); brincar
manĝi	comer
marŝi	andar, caminhar
naĝi	nadar
paroli	falar
preni	pegar, tomar
prepari	preparar
rakonti	contar (uma história)
renkontiĝi	encontrar-se
respondi	responder
ridi	rir
rideti	sorrir
rigardi	olhar
salti	saltar, pular
sidi	sentar(-se)
skribi	escrever
ŝerci	gracejar, brincar
trinki	beber
veki (malsaton)	despertar (a fome)

 

Nomes (Esperanto → Português)

Kofio Kofio (homem africano) Hiroŝo Hiroŝo (homem japonês) Prija Prija (moça indiana) Tomao Tomao (homem branco/europeu) plaĝo praia vilaĝo vila, aldeia vilaĝestro chefe da aldeia komunumo comunidade maro mar ondo onda palmo palmeira mevo gaivota infano criança dometo casinha sablo areia sablero grão de areia gitaro violão, guitarra fluto flauta libro livro poemo poema skribilo caneta (instrumento de escrita) pano pão rizo arroz teo chá frukto fruta fajro fogueira stelo estrela mielo mel odoro aroma, cheiro amiko amigo ĝojo alegria

  

 

EXERCÍCIOS DA SEMANA 3 DA AULA 4

 

Responda às primeiras dez questões abaixo (do Dia 1 (tago 1)) relacionadas ao texto e mosaico acima. Nos demais dias da semana, responda às outras dezenas. Vamos montar uma bateria progressiva de perguntas e respostas em Esperanto, baseada exclusivamente no texto acima, privilegiando KI-demandoj, respostas completas e o vocabulário apresentado.

 

Dia 1 (Tago 1) — Respondu laŭ la teksto

Respondu en Esperanto per frazoj kompletaj.

1. Kiam Kofio kaj Hiroŝo renkontiĝis?
2. Kie ili renkontiĝis?
3. Kiuj estas Kofio kaj Hiroŝo?
4. Kiun ili ekvidis tra la nebulo?
5. Kie Prija sidis?
6. Kion Prija legis?
7. Kies kantoj estis dolĉaj?
8. Kie Tomao marŝis?
9. Kion Tomao trinkis?
10. Kio saltis kaj kuris ĉirkaŭ la palmo?
11. Kio flugis super la maro?
12. Kion Kofio prenis?
13. Kion Kofio komencis ludi?
14. Kio plenigis la aeron?
15. Kio gravis krom la ridoj?

Dia 2 — KI-demandoj

Formu la ĝustan respondon laŭ la teksto.

Ekzemplo:
Kiu kantis? → Prija kantis.

1. Kiu aplaŭdis kiam Kofio kantis?
2. Kiu eliris el sia dometo?
3. Kiu skribis leteron?
4. Kiu rigardis la maron?
5. Kiu alportis fruktojn?
6. Kiu preparis la tablon?
7. Kiu donis panon, rizon kaj teon al la infanoj?
8. Kiu kantis apud la fajro?
9. Kiu legis poemon?
10. Kiu rakontis pri Tokio?

Dia 3 — Kion? / Kiu?

Elektu Kiu? aŭ Kion? kaj respondu.

1. ___ Kofio prenis?
2. ___ Kofio kantis?
3. ___ Tomao skribis?
4. ___ Tomao skribis leteron?
5. ___ Prija legis?
6. ___ sidis sub la palmo?
7. ___ la infanoj manĝis?
8. ___ alportis fruktojn?
9. ___ Hiroŝo rigardis?
10. ___ flugis super la maro?

Dia 4 — Kies?

Respondu uzante kies.

Ekzemplo:
Kies kantoj estis dolĉaj? → La birdoj, kies kantoj estis dolĉaj, salutis Prijan.

1. Kies kantoj estis dolĉaj?
2. Kies sableroj brilis kiel oro?
3. Kies melodio estis dolĉa kiel mielo?
4. Kies movo trankviligis Hiroŝon?
5. Kies vilaĝo havis belan plaĝon?

Dia 5 — Kie? / Kien?

1. Kie Kofio kaj Hiroŝo renkontiĝis?
2. Kie Prija sidis?
3. Kie Tomao marŝis?
4. Kie la infanoj kuris?
5. Kie la mevoj flugis?
6. Kie la geamikoj naĝis?
7. Kie ili sidiĝis kiam venis la nokto?
8. Kie Tomao legis la poemon?
9. Kie la lumoj brilas malproksime?

Dia 6 — Kiam?

1. Kiam Kofio kaj Hiroŝo renkontiĝis?
2. Kiam Kofio prenis sian gitaron?
3. Kiam ĉiuj aplaŭdis?
4. Kiam la kvar geamikoj naĝis kaj saltis?
5. Kiam ili manĝis sub la palmoj?
6. Kiam ili sidiĝis ĉirkaŭ la fajro?
7. Kiam Tomao legis poemon?
8. Kiam Kofio diris, ke la tago estis aminda?

Dia 7 — Respondu per la novaj esprimoj

Responda per frazoj uzantaj la vorton inter krampoj.

1. Kie ili renkontiĝis? (apud) Exemplo: Apud kio ili renkontiĝis?
2. Kie Prija sidis? (sub)
3. Kie Tomao marŝis? (inter)
4. Kio estis ĉirkaŭ la palmo? (etaj infanoj)
5. Kio estis super la maro? (mevoj)
6. Kio gravis krom la ridoj? (nenio)
7. Kial la vilaĝestro eliris? (tial)
8. Kio okazis ĉiufoje kiam Kofio kantis?
9. Kiel Hiroŝo rigardis la maron? (pensema)
10. Kiel Prija estis? (parolema kaj ridema)

Dia 8 — Respondu sen rigardi la tekston

1. Kiu estas Kofio?
2. Kiu estas Hiroŝo?
3. Kiu estas Prija?
4. Kiu estas Tomao?
5. Kion Prija legis?
6. Kion Tomao trinkis?
7. Kion Kofio ludis?
8. Kion Tomao uzis por skribi?
9. Kion la vilaĝestro alportis?
10. Kion la geamikoj donis al la infanoj?
11. Pri kio Tomao legis?
12. Pri kiu urbo Hiroŝo rakontis?
13. Pri kio ili parolis?
14. Kion ili rigardis post kiam la fajro estingiĝis?
15. Kiel estis la tago laŭ Kofio?

Sugestão: tente responder primeiro sem consultar o texto. Depois, compare suas respostas com o texto original. Isso treina simultaneamente Kiu? Kion? Kies? Kie? Kiam? Kial? Kiel? e os novos correlativos.

 

*************

 

 

TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS

 

Para a bateria de exercícios desta semana 2 da aula 4 introduzimos um novo texto associado ao mosaico acima. Além de verbos corriqueiros e KI-perguntas nominativas e acusativas, aduzimos os seguintes elementos gramaticais:

PREPOSIÇÕES

de = de (de posse, de pertencimento, a partir de, desde)

al = a, para (direcionamento)

en = em (dentro de)

por = para (finalidade)

pri = sobre (a respeito de)

 

PREFIXOS

mal- = contrário, oposto

ek- = começo de ação, ação de leve, ação rápida

ge- = ambos os sexos

re- = novamente, de novo

 

SUFIXOS

-ig- = fazer, tornar

-iĝ- = fazer-se, tornar-se

-ad- = ação contínua ou repetida

-ist- = pessoa que exerce uma atividade ou profissão, ou que é adepta de algum ismo

 

CORRELATIVOS

tio = isso, aquilo

tiu = esse, aquele

kiel = como (de que maneira)

kiu = quem, qual

kiam = quando

 

Jen la teksto:

 

Matene Ĝangvejo, ĉina viro, iras de la domo al la rivero, kun korbo por la matenmanĝo. Dum tio, Kvamo, ganaa viro, sidas en la ombro de arbo kaj aŭdas birdojn. Jen Aracia, tupia virino, venas al li kun floroj kaj fruktoj, kaj Petro, franca knabo, ekkuras apud ŝi. La geamikoj rigardas unu la duan, salutas, parolas pri la bela vetero kaj laŭte ridas. Petro demandas: “Kio estas tio?” Aracia montras tiun flavan frukton kaj diras, kiel ĝi bonodoras; poste ĉiuj prenas teon, trinkas, manĝas panon kaj la fruktojn.

 

Post la matenmanĝo, Ĝangvejo malfermas sakon kaj prenas libron, kiu estas plena de simplaj frazoj. Li laŭte legas, kaj Kvamo, lerta skribisto, skribas vortojn en kajero por Petro. Aracia sidiĝis sur granda ŝtono kaj montras al la knabo, kiel paŝi sur la malsekaj ŝtonoj sen fali. Kiam Petro tro rapide ekkuras kaj saltas, Aracia trankviligas lin kaj sidigas lin apud si. Post mallonga legado kaj skribado, Petro relegas kelkajn vortojn, kaj ĉiuj denove ridetas.

 

Poste la geamikoj promenas en la ĝardeno kaj sur la bordo de la rivero. Ili ree manĝas iom da pano kaj supo, kiam ili babilas kun Kodjo, iu togolanda amiko; Kvamo naĝas en la akvo, Petro kuras, saltas kaj fine kuŝiĝas sur mato por ripozi. Aracia marŝas malrapide, rigardas la ĉielon kaj flaras florojn, dum Ĝangvejo aŭskultas la riveron, skribas frazojn pri la tago kaj montras al ĉiuj poemon, kiun li verkis. Kiam la suno malaltiĝas, tiam ĉiuj revenas al la domo kaj Petro tuj ekdormas; la adoltoj sidas en rondo, parolas pri ĉio, kion ĉiu faris, kaj trankviliĝas antaŭ la noktiĝo.

 

Glossário Esperanto-português dos verbos e nomes principais da história

 

Verbos principais:

iri = ir

sidi = sentar / estar sentado

aŭdi = ouvir

veni = vir

kuri = correr

ekkuri = começar a correr

rigardi = olhar

saluti = cumprimentar

paroli = falar

paŝi = dar passos, deslocar-se com passadas 

ridi = rir

montri = mostrar

diri = dizer

preni = pegar

trinki = beber

manĝi = comer

flari = cheirar

malfermi = abrir

legi = ler

skribi = escrever

sidiĝi = sentar-se

salti = saltar

trankviligi = acalmar

sidigi = fazer sentar

relegi = reler

promeni = passear / andar

naĝi = nadar

kuŝiĝi = deitar-se

marŝi = caminhar

aŭskulti = escutar

verki = redigir / compor / escrever criativamente

reveni = voltar, chegar de volta

trankviliĝi = acalmar-se

noktiĝo = o anoitecer

adoltoj = adultos

 

 

Nomes principais:

domo = casa

rivero = rio

korbo = cesta

matenmanĝo = café da manhã

ombro = sombra

birdoj = pássaros

floroj = flores

fruktoj = frutas

teo = chá

pano = pão

sako = bolsa / saco

libro = livro

frazoj = frases

kajero = caderno

ŝtono = pedra

ĝardeno = jardim

bordo = margem

supo = sopa

akvo = água

mato = esteira / tapete

ĉielo = céu

nokto = noite

  

EXERCÍCIOS DA SEMANA 2 DA AULA 4

 

Responda às primeiras dez questões abaixo (do tago 1) relacionadas ao texto e mosaico acima. Nos demais dias da semana, responda às outras dezenas.

TAGO 1

1. Kiu iris de la domo al la rivero?
2. Al kie Ĝangvejo iris matene?
3. Kion Ĝangvejo portis en la korbo?
4. Kia viro estas Ĝangvejo?
5. Kies korbo estis kun Ĝangvejo?
6. Kial Ĝangvejo iris al la rivero?
7. Kie Kvamo sidis?
8. Kion Kvamo aŭskultis en la ombro?
9. Kiu venis al Kvamo kun floroj?
10. Kiajn fruktojn Aracia alportis al Kvamo?

 

TAGO 2
1.     Kiu ekkuris apud Aracia?
2.     Kial Petro ekkuris apud ŝi?
3.     Kiuj rigardis unu la alian?
4.     Kion la geamikoj faris kune?
5.     Pri kio la geamikoj parolis kune kun Kodjo el Togolando?
6.     Kiel la geamikoj ridis?
7.     Kion Petro demandis?
8.     Kiu montris flavan frukton?
9.     Kian frukton Aracia montris al Petro?
10. Kiel la frukto bonodoris?

 

TAGO 3
1.     Kiam la geamikoj prenis teon?
2.     Kion ĉiuj prenis post la salutoj?
3.     Kiom da pano ĉiuj manĝis?
4.     Kiu trinkis teon?
5.     Kion la geamikoj manĝis?
6.     Kion ili flaris kaj gustumis post la manĝo?
7.     Kies matenmanĝo estis en la komenco de la rakonto?
8.     Kie la geamikoj manĝis panon?
9.     Kial ili manĝis kune?
10. Kiel ili salutis unuj la aliajn?

 

TAGO 4
1.     Kiam Ĝangvejo malfermis la sakon?
2.     Kion Ĝangvejo prenis el la sako?
3.     Kiu libro estis plena de simplaj frazoj?
4.     Kiaj frazoj estis en la libro?
5.     Kie Kvamo skribis vortojn?
6.     Kion Kvamo, lerta skribisto, skribis por Petro?
7.     Kies vortojn Kvamo skribis en la kajero?
8.     Kiu sidiĝis sur granda ŝtono?
9.     Kiel Aracia montris al Petro paŝi?

10. Kion Aracia instruis al la knabo?

 

TAGO 5
1.     Kiam Aracia trankviligis Petron?
2.     Kial Aracia trankviligis Petron?
3.     Kiu tro rapide kuris kaj saltis?
4.     Kion Aracia faris al Petro?
5.     Kie Aracia paŝigis Petron?

6.     Kiu relegis kelkajn vortojn?
7.     Kion Petro relegis post la legado?
8.     Kiel Petro legis kaj skribis?
9.     Kiuj denove ridetis post la legado?
10. Kial ĉiuj reridetis post la legado?

 

TAGO 6
1.     Al kie la geamikoj promenis poste?
2.     Kie la geamikoj promenis?
3.     Kiuj ree manĝis panon kaj supon?
4.     Kion ili ree manĝis?
5.     Kiu naĝis en la akvo?
6.     Kie Kvamo naĝis?
7.     Kiu kuris kaj saltis?
8.     Kiel Petro fine ripozis?
9.     Por kio Petro kuŝiĝis sur la mato?
10. Kian supon la geamikoj manĝis?

 

TAGO 7
1.     Kiu marŝis malrapide en la ĝardeno?
2.     Kion Aracia rigardis?
3.     Kiajn florojn Aracia flaris?
4.     Kiu aŭskultis la riveron?
5.     Kion Ĝangvejo skribis pri la tago?
6.     Pri kio Ĝangvejo skribis frazojn?
7.     Kion Ĝangvejo montris al ĉiuj?
8.     Kiu verkis tion, kion Ĝangvejo montris?
9.     Kiam la geamikoj revenis al la domo?

10. Kiel la geamikoj trankviliĝis antaŭ la nokto, kiam ili aŭskultis la rakontojn de Kodjo?

 ****** 

 

 

 

TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS
 

Esta aula introduz textos associados a mosaicos. O texto e as perguntas desta primeira semana são inteiramente práticos, com verbos corriqueiros e KI-perguntas nominativas e acusativas, sem maiores novidades gramaticais. 

 

Najra, gvarania virino, matene iras al la kuirejo kaj malfermas la fenestron. Ŝi ekvidas Lukon, italan viron, en la ĝardeno. Luko salutas ŝin kaj portas panon kaj fruktojn al la tablo. Najra ridetas, prenas kruĉon, metas akvon sur la fajron kaj preparas matenmanĝon. Baldaŭ Kenĵo, japana knabo, kuras al la ĉambro, kaj Ana, pola knabino, venas post li. Ĉiuj sidas, manĝas, trinkas kaj parolas kune.

 

Post la matenmanĝo, Najra lavas la telerojn, kaj Ana helpas ŝin. Luko purigas la tablon kaj poste malfermas libron. Kenĵo prenas pilkon kaj montras ĝin al Ana. Ili eliras al la korto, ludas, ĵetadas la pilkon, kaptadas ĝin kaj laŭte ridas. Kiam la pilko falas apud la floroj, Kenĵo prenas ĝin zorge, kaj Ana montras belan ruĝan floron al li.

Luko rigardas la infanojn kaj vokas ilin trinki akvon.

 

Glossário de alguns verbos usados na história:

iri = ir

malfermi = abrir

vidi = ver

saluti = cumprimentar

porti = levar

preni = pegar

meti = colocar

prepari = preparar

sidi = sentar

manĝi = comer

trinki = beber

paroli = falar

lavi = lavar

helpi = ajudar

ludi = brincar/jogar

ĵeti = lançar

kapti = pegar/agarrar

kuiri = cozinhar

tranĉi = cortar

danki = agradecer

dormi = dormir 

 

EXERCÍCIOS DA SEMANA 1 DA AULA 4

 

Responda às primeiras dez questões abaixo (do tago 1) relacionadas ao texto e mosaico. Nos demais dias da semana responda às outras dezenas.

TAGO 1

1.  Kiam Najra iris al la kuirejo?

2.  Al kie Najra iris matene?

3.  Kion Najra malfermis?

4.  Kiun viron Najra ekvidis en la ĝardeno?

5.  Kia virino Najra estas? Ĉu tupia, pataŝoa, janomama? Kia?

6.  Kiu salutis Najran?

7.  Kion Luko portis al la tablo?

8.  Kiajn fruktojn Luko portis al la tablo?

9.  Kion Najra prenis?

10.                  Kial (aŭ, pli bone, por kio) Najra metis akvon sur la fajron?

 

TAGO 2

1.  Laŭ la tempo de la teksto, kiam Kenĵo kuras al la ĉambro?

2.  Kiu japana knabo kuris al la ĉambro?

3.  Kiu pola knabino venis post Kenĵo?

4.  Kiu venis post Kenĵo?

5.  Kion ĉiuj manĝis?

6.  Kion ĉiuj trinkis?

7.  Kiel ĉiuj parolis?

8.  Kiom da geamikoj sidis kune?

9.  Kio okazis post la matenmanĝo?

10.                  Kion Najra kaj Ana faris post la matenmanĝo?

 

TAGO 3

1.  Kion Najra lavis?

2.  Kiu helpis Najran?

3.  Kion Luko purigis?

4.  Kion Luko malfermis poste?

5.  Kion Kenĵo prenis?

6.  Kion Kenĵo montris al Ana?

7.  Kiun objekton Kenĵo montris al Ana?

8.  Kie la geknaboj ludis?

9.  Kion ili ĵetadis?

10.                  Kiel ili ridis?

 

TAGO 4

1.  Kiam la pilko falis apud la floroj?

2.  Kie la pilko falis?

3.  Kiu prenis la pilkon zorge?

4.  Kion Kenĵo prenis zorge?

5.  Kian floron Ana montris al Kenĵo?

6.  Kio falis tiam, kiam ili ludis?

7.  Kiujn infanojn Luko rigardis?

8.  Kion Luko vokis ilin fari?

9.  Kion ili trinkis?

10.                  Kial Luko vokis ilin trinki akvon?

 

TAGO 5

1.  Kiam la kvar geamikoj reiris al la domo?

2.  Al kie la kvaro reiris?

3.  Kiom da geamikoj reiris al la domo?

4.  Kiu kuiris supon?

5.  Kion Najra kuiris?

6.  Kion Luko distranĉis?

7.  Kion Ana disponigis por la vespermanĝo?

8.  Kion Kenĵo fermis?

9.  Kiu sidiĝis post la fermo?

10.                  Kial la kvar geamikoj reiris al la domo?

 

TAGO 6

1.  Kion ĉiuj manĝis vespere?

2.  Kiajn manĝaĵojn ĉiuj manĝis dum la tago?

3.  Kiujn homojn ĉiuj dankis?

4.  Kiel ili dankis unuj la aliajn?

5.  Pri kio ili rakontis?

6.  Kio okazis fine?

7.  Kiu brakumis Najran?

8.  Kiun Ana brakumis?

9.  Kiu mansvingis al Luko?

10.                  Al kiu Kenĵo mansvingis?

 

TAGO 7

1.  Kion Kenĵo faris al Luko?

2.  Kies pilkon Kenĵo prenis zorge?

3.  Kiam ili diris: “Bonan nokton!”?

4.  Kion ili diris antaŭ ol ekdormi?

5.  Kiu diris: “Bonan nokton!”?

6.  Kiel ili ekdormis?

7.  Kio okazis post la vortoj “Bonan nokton!”?

8.  Kiuj geamikoj ridetis fine?

9.  La floro estis kia?

10.                  La fruktoj estis kiaj?

 

Previsão da próxima aula: 05/09/26