Para achar palavras e expressões na página, tecle Ctrl+F.
TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS
Para a bateria de exercícios desta semana 2 da aula 4 introduzimos um novo texto associado ao mosaico acima. Além de verbos corriqueiros e KI-perguntas nominativas e acusativas, aduzimos os seguintes elementos gramaticais:
PREPOSIÇÕES
de = de (de posse, de pertencimento, a partir de, desde)
al = a, para (direcionamento)
en = em (dentro de)
por = para (finalidade)
pri = sobre (a respeito de)
PREFIXOS
mal- = contrário, oposto
ek- = começo de ação, ação de leve, ação rápida
ge- = ambos os sexos
re- = novamente, de novo
SUFIXOS
-ig- = fazer, tornar
-iĝ- = fazer-se, tornar-se
-ad- = ação contínua ou repetida
-ist- = pessoa que exerce uma atividade ou profissão, ou que é adepta de algum ismo
CORRELATIVOS
tio = isso, aquilo
tiu = esse, aquele
kiel = como (de que maneira)
kiu = quem, qual
kiam = quando
Jen la teksto:
Matene Ĝangvejo, ĉina viro, iras de la domo al la rivero, kun korbo por la matenmanĝo. Dum tio, Kvamo, ganaa viro, sidas en la ombro de arbo kaj aŭdas birdojn. Jen Aracia, tupia virino, venas al li kun floroj kaj fruktoj, kaj Petro, franca knabo, ekkuras apud ŝi. La geamikoj rigardas unu la duan, salutas, parolas pri la bela vetero kaj laŭte ridas. Petro demandas: “Kio estas tio?” Aracia montras tiun flavan frukton kaj diras, kiel ĝi bonodoras; poste ĉiuj prenas teon, trinkas, manĝas panon kaj la fruktojn.
Post la matenmanĝo, Ĝangvejo malfermas sakon kaj prenas libron, kiu estas plena de simplaj frazoj. Li laŭte legas, kaj Kvamo, lerta skribisto, skribas vortojn en kajero por Petro. Aracia sidiĝis sur granda ŝtono kaj montras al la knabo, kiel paŝi sur la malsekaj ŝtonoj sen fali. Kiam Petro tro rapide ekkuras kaj saltas, Aracia trankviligas lin kaj sidigas lin apud si. Post mallonga legado kaj skribado, Petro relegas kelkajn vortojn, kaj ĉiuj denove ridetas.
Poste la geamikoj promenas en la ĝardeno kaj sur la bordo de la rivero. Ili ree manĝas iom da pano kaj supo, kiam ili babilas kun Kodjo, iu togolanda amiko; Kvamo naĝas en la akvo, Petro kuras, saltas kaj fine kuŝiĝas sur mato por ripozi. Aracia marŝas malrapide, rigardas la ĉielon kaj flaras florojn, dum Ĝangvejo aŭskultas la riveron, skribas frazojn pri la tago kaj montras al ĉiuj poemon, kiun li verkis. Kiam la suno malaltiĝas, tiam ĉiuj revenas al la domo kaj Petro tuj ekdormas; la adoltoj sidas en rondo, parolas pri ĉio, kion ĉiu faris, kaj trankviliĝas antaŭ la noktiĝo.
Glossário Esperanto-português dos verbos e nomes principais da história
Verbos principais:
iri = ir
sidi = sentar / estar sentado
aŭdi = ouvir
veni = vir
kuri = correr
ekkuri = começar a correr
rigardi = olhar
saluti = cumprimentar
paroli = falar
paŝi = dar passos, deslocar-se com passadas
ridi = rir
montri = mostrar
diri = dizer
preni = pegar
trinki = beber
manĝi = comer
flari = cheirar
malfermi = abrir
legi = ler
skribi = escrever
sidiĝi = sentar-se
salti = saltar
trankviligi = acalmar
sidigi = fazer sentar
relegi = reler
promeni = passear / andar
naĝi = nadar
kuŝiĝi = deitar-se
marŝi = caminhar
aŭskulti = escutar
verki = redigir / compor / escrever criativamente
reveni = voltar, chegar de volta
trankviliĝi = acalmar-se
noktiĝo = o anoitecer
adoltoj = adultos
Nomes principais:
domo = casa
rivero = rio
korbo = cesta
matenmanĝo = café da manhã
ombro = sombra
birdoj = pássaros
floroj = flores
fruktoj = frutas
teo = chá
pano = pão
sako = bolsa / saco
libro = livro
frazoj = frases
kajero = caderno
ŝtono = pedra
ĝardeno = jardim
bordo = margem
supo = sopa
akvo = água
mato = esteira / tapete
ĉielo = céu
nokto = noite
EXERCÍCIOS DA SEMANA 2 DA AULA 4
Responda às primeiras dez questões abaixo (do tago 1) relacionadas ao texto e mosaico acima. Nos demais dias da semana, responda às outras dezenas.
TAGO 1
- Kiu iris de la domo al la rivero?
- Al kie Ĝangvejo iris matene?
- Kion Ĝangvejo portis en la korbo?
- Kia viro estas Ĝangvejo?
- Kies korbo estis kun Ĝangvejo?
- Kial Ĝangvejo iris al la rivero?
- Kie Kvamo sidis?
- Kion Kvamo aŭskultis en la ombro?
- Kiu venis al Kvamo kun floroj?
- Kiajn fruktojn Aracia alportis al Kvamo?
TAGO 2
1. Kiu ekkuris apud Aracia?
2. Kial Petro ekkuris apud ŝi?
3. Kiuj rigardis unu la alian?
4. Kion la geamikoj faris kune?
5. Pri kio la geamikoj parolis kune kun Kodjo el Togolando?
6. Kiel la geamikoj ridis?
7. Kion Petro demandis?
8. Kiu montris flavan frukton?
9. Kian frukton Aracia montris al Petro?
10. Kiel la frukto bonodoris?
TAGO 3
1. Kiam la geamikoj prenis teon?
2. Kion ĉiuj prenis post la salutoj?
3. Kiom da pano ĉiuj manĝis?
4. Kiu trinkis teon?
5. Kion la geamikoj manĝis?
6. Kion ili flaris kaj gustumis post la manĝo?
7. Kies matenmanĝo estis en la komenco de la rakonto?
8. Kie la geamikoj manĝis panon?
9. Kial ili manĝis kune?
10. Kiel ili salutis unuj la aliajn?
TAGO 4
1. Kiam Ĝangvejo malfermis la sakon?
2. Kion Ĝangvejo prenis el la sako?
3. Kiu libro estis plena de simplaj frazoj?
4. Kiaj frazoj estis en la libro?
5. Kie Kvamo skribis vortojn?
6. Kion Kvamo, lerta skribisto, skribis por Petro?
7. Kies vortojn Kvamo skribis en la kajero?
8. Kiu sidiĝis sur granda ŝtono?
9. Kiel Aracia montris al Petro paŝi?
10. Kion Aracia instruis al la knabo?
TAGO 5
1. Kiam Aracia trankviligis Petron?
2. Kial Aracia trankviligis Petron?
3. Kiu tro rapide kuris kaj saltis?
4. Kion Aracia faris al Petro?
5. Kie Aracia paŝigis Petron?
6. Kiu relegis kelkajn vortojn?
7. Kion Petro relegis post la legado?
8. Kiel Petro legis kaj skribis?
9. Kiuj denove ridetis post la legado?
10. Kial ĉiuj reridetis post la legado?
TAGO 6
1. Al kie la geamikoj promenis poste?
2. Kie la geamikoj promenis?
3. Kiuj ree manĝis panon kaj supon?
4. Kion ili ree manĝis?
5. Kiu naĝis en la akvo?
6. Kie Kvamo naĝis?
7. Kiu kuris kaj saltis?
8. Kiel Petro fine ripozis?
9. Por kio Petro kuŝiĝis sur la mato?
10. Kian supon la geamikoj manĝis?
TAGO 7
1. Kiu marŝis malrapide en la ĝardeno?
2. Kion Aracia rigardis?
3. Kiajn florojn Aracia flaris?
4. Kiu aŭskultis la riveron?
5. Kion Ĝangvejo skribis pri la tago?
6. Pri kio Ĝangvejo skribis frazojn?
7. Kion Ĝangvejo montris al ĉiuj?
8. Kiu verkis tion, kion Ĝangvejo montris?
9. Kiam la geamikoj revenis al la domo?
10. Kiel la geamikoj trankviliĝis antaŭ la nokto, kiam ili aŭskultis la rakontojn de Kodjo?
TEXTO E TREINAMENTO DE PERGUNTAS
Esta aula introduz textos associados a mosaicos. O texto e as perguntas desta primeira semana são inteiramente práticos, com verbos corriqueiros e KI-perguntas nominativas e acusativas, sem maiores novidades gramaticais.
Najra, gvarania virino, matene iras al la kuirejo kaj malfermas la fenestron. Ŝi ekvidas Lukon, italan viron, en la ĝardeno. Luko salutas ŝin kaj portas panon kaj fruktojn al la tablo. Najra ridetas, prenas kruĉon, metas akvon sur la fajron kaj preparas matenmanĝon. Baldaŭ Kenĵo, japana knabo, kuras al la ĉambro, kaj Ana, pola knabino, venas post li. Ĉiuj sidas, manĝas, trinkas kaj parolas kune.
Post la matenmanĝo, Najra lavas la telerojn, kaj Ana helpas ŝin. Luko purigas la tablon kaj poste malfermas libron. Kenĵo prenas pilkon kaj montras ĝin al Ana. Ili eliras al la korto, ludas, ĵetadas la pilkon, kaptadas ĝin kaj laŭte ridas. Kiam la pilko falas apud la floroj, Kenĵo prenas ĝin zorge, kaj Ana montras belan ruĝan floron al li.
Luko rigardas la infanojn kaj vokas ilin trinki akvon.
Glossário de alguns verbos usados na história:
iri = ir
malfermi = abrir
vidi = ver
saluti = cumprimentar
porti = levar
preni = pegar
meti = colocar
prepari = preparar
sidi = sentar
manĝi = comer
trinki = beber
paroli = falar
lavi = lavar
helpi = ajudar
ludi = brincar/jogar
ĵeti = lançar
kapti = pegar/agarrar
kuiri = cozinhar
tranĉi = cortar
danki = agradecer
dormi = dormir
EXERCÍCIOS DA SEMANA 1 DA AULA 4
Responda às primeiras dez questões abaixo (do tago 1) relacionadas ao texto e mosaico. Nos demais dias da semana responda às outras dezenas.
TAGO 1
1. Kiam Najra iris al la kuirejo?
2. Al kie Najra iris matene?
3. Kion Najra malfermis?
4. Kiun viron Najra ekvidis en la ĝardeno?
5. Kia virino Najra estas? Ĉu tupia, pataŝoa, janomama? Kia?
6. Kiu salutis Najran?
7. Kion Luko portis al la tablo?
8. Kiajn fruktojn Luko portis al la tablo?
9. Kion Najra prenis?
10. Kial (aŭ, pli bone, por kio) Najra metis akvon sur la fajron?
TAGO 2
1. Laŭ la tempo de la teksto, kiam Kenĵo kuras al la ĉambro?
2. Kiu japana knabo kuris al la ĉambro?
3. Kiu pola knabino venis post Kenĵo?
4. Kiu venis post Kenĵo?
5. Kion ĉiuj manĝis?
6. Kion ĉiuj trinkis?
7. Kiel ĉiuj parolis?
8. Kiom da geamikoj sidis kune?
9. Kio okazis post la matenmanĝo?
10. Kion Najra kaj Ana faris post la matenmanĝo?
TAGO 3
1. Kion Najra lavis?
2. Kiu helpis Najran?
3. Kion Luko purigis?
4. Kion Luko malfermis poste?
5. Kion Kenĵo prenis?
6. Kion Kenĵo montris al Ana?
7. Kiun objekton Kenĵo montris al Ana?
8. Kie la geknaboj ludis?
9. Kion ili ĵetadis?
10. Kiel ili ridis?
TAGO 4
1. Kiam la pilko falis apud la floroj?
2. Kie la pilko falis?
3. Kiu prenis la pilkon zorge?
4. Kion Kenĵo prenis zorge?
5. Kian floron Ana montris al Kenĵo?
6. Kio falis tiam, kiam ili ludis?
7. Kiujn infanojn Luko rigardis?
8. Kion Luko vokis ilin fari?
9. Kion ili trinkis?
10. Kial Luko vokis ilin trinki akvon?
TAGO 5
1. Kiam la kvar geamikoj reiris al la domo?
2. Al kie la kvaro reiris?
3. Kiom da geamikoj reiris al la domo?
4. Kiu kuiris supon?
5. Kion Najra kuiris?
6. Kion Luko distranĉis?
7. Kion Ana disponigis por la vespermanĝo?
8. Kion Kenĵo fermis?
9. Kiu sidiĝis post la fermo?
10. Kial la kvar geamikoj reiris al la domo?
TAGO 6
1. Kion ĉiuj manĝis vespere?
2. Kiajn manĝaĵojn ĉiuj manĝis dum la tago?
3. Kiujn homojn ĉiuj dankis?
4. Kiel ili dankis unuj la aliajn?
5. Pri kio ili rakontis?
6. Kio okazis fine?
7. Kiu brakumis Najran?
8. Kiun Ana brakumis?
9. Kiu mansvingis al Luko?
10. Al kiu Kenĵo mansvingis?
TAGO 7
1. Kion Kenĵo faris al Luko?
2. Kies pilkon Kenĵo prenis zorge?
3. Kiam ili diris: “Bonan nokton!”?
4. Kion ili diris antaŭ ol ekdormi?
5. Kiu diris: “Bonan nokton!”?
6. Kiel ili ekdormis?
7. Kio okazis post la vortoj “Bonan nokton!”?
8. Kiuj geamikoj ridetis fine?
9. La floro estis kia?
10. La fruktoj estis kiaj?
Previsão da próxima aula: 05/09/26
